Zona tedavi edilmezse ağrı kalıcı hale geliyor

Dr. Betül Şengör
Dr. Betül Şengör

ZONA / ŞUBAT 2016

Orta yaş­tan son­ra sık­lık­la görü­len ağrı­lı bir deri has­ta­lı­ğı olan zona­yı Cilt Has­ta­lık­la­rı Uzma­nı Dr. Betül Şengör’e sor­duk. Şen­gör, zona­nın teda­vi edil­me­di­ği durum­lar­da yol açtı­ğı sonuç­la­rı ve teda­vi­de gün­cel yak­la­şım­la­rı anlattı.

Zona­nın neden­le­ri, belir­ti­le­ri nelerdir?

Zona, vari­sel­la zos­ter” isim­li virü­sün yol açtı­ğı bir has­ta­lık­tır. Su çiçe­ği geçi­ren has­ta­lar­da, bu virüs omu­ri­lik­ten çıkan kök sinir­ler­de uyku­ya geçer; bura­la­ra der­ma­tom denir. Bağı­şık­lık sis­te­mi zayıf­la­dı­ğın­da veya basit bir badem­cik ilti­ha­bı gibi has­ta­lık sıra­sın­da vücut zayıf düş­tü­ğün­de zona virü­sü aktif hale gele­bi­lir. Ya da bazen yoğun bir stres son­ra­sı vücut diren­ci düş­tü­ğü zaman da orta­ya çıkar. Zona belir­ti­si, deri üze­rin­de çeşit­li büyük­lük­ler­de grup­lar halin­de içi su dolu kabar­cık­lar şek­lin­de tanı­nır. Çok cid­di ağrı yapa­bi­le­ce­ği gibi bazen ağrı­sız da ola­bi­lir. Zona han­gi kök sinir­den çık­tı ise o böl­ge­de belir­ti verir. Örne­ğin omuz başın­da dökün­tü­lü ağrı var ise zona o böl­ge­de­ki sinir­le­ri etki­le­miş demek­tir. Vur­gu­la­mak gere­kir­se, vücu­dun han­gi böl­ge­sin­de ya da han­gi yarı­sın­da zona belir­ti­le­ri görül­dü ise, sade­ce o böl­ge­de ya da o yarı­da­ki sinir­le­rin virüs tara­fın­dan has­ta­lan­dı­ğı anla­mı­na gelir.

Zona ile stres iliş­ki­si hak­kın­da bil­gi vere­bi­lir misiniz?

Bir insa­nın vücu­du stre­se gir­di­ğin­de han­gi bölü­mün­de zafi­yet var ise, örne­ğin bel ağrı­sı çeki­yor­sa bel böl­ge­sin­de­ki sinir­le­rin kap­la­dı­ğı deri ala­nın­da zona çıkarabilir.

Yine baş­ka bir örnek verecek olur­sak, çok stres­li iş haya­tı olan bir insan sağ kolu­nu çok aktif bir şekil­de kul­la­nı­yor­sa kol sinir­le­ri­nin ulaş­tı­ğı deri böl­ge­sin­de zona görü­le­bi­lir. Elbet­te zona her zaman vücu­dun zayıf böl­ge­sin­de çıka­cak diye bir kural yoktur.

Sonuç ola­rak stres bağı­şık­lık sis­te­mi­nin zayıf­la­ma­sı­na ve dola­yı­sıy­la zona­ya neden ola­bi­lir. Çün­kü stres vücut­ta gere­ğin­den faz­la kor­ti­zon üre­ti­mi­ne neden olur. Bu da bağı­şık­lık sis­te­mi­ni güç­süz kılar, vücu­dun savun­ma­sı­nın azal­ma­sıy­la da genel­lik­le zayıf böl­ge­de­ki sinir­ler­de uyu­yan su çiçe­ği zona ola­rak uyanır.

Teda­vi edil­me­di­ği durum­lar­da has­ta­yı bek­le­yen teh­li­ke­ler nelerdir?

Zona mut­la­ka teda­vi edil­me­si gere­ken bir has­ta­lık­tır, tut­tu­ğu böl­ge­ye göre de cid­di sonuç­lar doğu­ra­bi­lir. Kulak sinir­le­rin­den baş­la­ya­rak yüzün bir yarı­sı­nı kap­la­mış olan zona şid­det­li baş ve göz çev­re­si ağrı­la­rı­na neden ola­bi­lir, kulak­ta işit­me kay­bı, den­ge bozukluğu/vertigo hat­ta yüz fel­ci yapa­bi­lir. Ayrı­ca şid­det­li göz ağrı­la­rı­na bile neden ola­bi­lir ki has­ta kör ola­ca­ğı kay­gı­sı­na bile kapı­la­bi­lir. Zona ağrı­sı halk ara­sın­da gece yanı­ğı diye bili­nen şid­det­li ağrı­dır. Bazen zona dökün­tü­süz de orta­ya çıka­bi­lir. Bu neden­le dok­tor teş­his süre­cin­de çok zor­la­na­bi­lir. Tam bu nok­ta­da sizin­le bir has­ta öykü­mü pay­laş­mak iste­rim: Has­ta­ne­de görev yap­tı­ğım dönem­de bir has­ta sol omzun­da şid­det­li ağrı ve sol kolun­da uyuş­ma şika­yet­le­riy­le gel­di. Vücu­dun­da her­han­gi bir dökün­tü yok­tu. Kalp kri­zi süp­he­siy­le EKG çekil­di ve diğer tüm tet­kik­le­ri yatı­rı­la­rak yapıl­dı. Ancak sonuç­lar gayet güzel­di. Sonun­da zona teda­vi­si uygu­la­ma­ya karar ver­dik ve başa­rı­ya ulaş­tık. Bu örnek­ten de anla­şı­la­ca­ğı üze­re deri­de her­han­gi bir su top­la­ma­sı gibi dökün­tü­ler olma­ma­sı­na rağ­men o böl­ge­de­ki sinir­le­rin tutul­ma­sı­na bağ­lı ola­rak zona görülebilir.

Eğer zona teda­vi edil­mez­se o böl­ge­de­ki ağrı kalı­cı hale gelir ve buna post her­pe­tik nev­ral­ji deni­lir. Nöro­log­lar bu kalı­cı ağrı­la­rı kont­rol altı­na ala­bil­mek için kar­ba­ma­ze­pin içe­rik­li ilaç­lar ver­mek duru­mun­da kalır­lar. İleri vaka­lar­da mor­fin bile kul­lan­mak duru­mun­da kalınabilir.

Zona teda­vi­sin­de gün­cel yak­la­şım­lar nelerdir?

Zona bir sinir ucu ilti­ha­bı oldu­ğu için anti­enf­la­ma­tu­ar teda­vi­si uygu­la­nır. Sulu olan lez­yon­la­rın kaşın­tı­sı­nı kes­mek için anti­sep­tik solüs­yon­lar ile ıslak pan­su­man­lar lokal ola­rak yapı­lır. Bir de ağız­dan anti­vi­ral zona ilaç­la­rı veri­lir. Sinir ucu ilti­hap­la­rın­da bir takım bat­ma­la­rın ve yan­ma­la­rın gide­ril­me­si için uzun süre yük­sek doz B gru­bu vita­min­ler veri­lir. Kaşı­nan lez­yon­la­rın iyi­leş­me süre­cin­de ise o böl­ge­yi epi­te­li­ze eden pant­he­nol ve lano­lin içe­rik­li krem­ler, iz kal­ma­sı­nı engel­le­mek için de çin­ko içe­rik­li krem­ler sürü­lür. Eğer has­ta çok yaş­lı ise veya böb­rek, kara­ci­ğer gibi bir organ transp­lan­tas­yo­nu yapıl­dıy­sa hos­pi­ta­li­ze edil­me­si gere­ke­bi­lir. Ampul for­mun­da yük­sek doz B vita­min­le­ri­nin, anti­enf­la­ma­tu­ar ajan­la­rın kara­ci­ğer yoluy­la atıl­ma­sı­nı önle­mek için teda­vi oral yol­la yapılmayabilir.

Bazı tek doz ilaç­la­rın organ­lar üze­rin­de­ki yükü­nü azalt­tı­ğı aşi­kâr­dır. Ancak anti­vi­ral yani zona ilaç­la­rı­nın gün­de 3 kez içi­len for­mu ile tek doz içi­len for­mu ara­sın­da baş­lı­ca fark kul­la­nım kolay­lı­ğı­dır. Tek doz içi­len ila­cın yavaş yavaş salı­nı­mı ve uzun ömür­lü­lü­ğü söz konu­su­dur. Gün­de 3 kez veri­len ila­cın ise dozu­nu yük­sek tut­mak gere­kir. Dok­tor buna has­ta­sı­nın tüm bul­gu­la­rı­nı göz önün­de bulun­du­ra­rak karar verir.

İlgili Haberler

Leave a Comment