Zamana özgü hastalıklar var mı gerçekten?

Bel­ki bir­kaç yer­de dik­ka­ti­ni­zi çek­miş­tir. Dok­to­rum Yanım­da-Zama­ne Has­ta­lık­la­rı” baş­lık­lı bir kita­bı kale­me aldım. Bu uzun zaman­dan bu yana aklım­da olan bir pro­je idi. Hem yaşa­dı­ğım tec­rü­be­le­ri hem de mes­lek­taş­la­rı­mın yaşa­dık­la­rı tec­rü­be­le­ri bir kitap ara­cı­lı­ğı ile pay­laş­mak isti­yor­dum. Bu yıla kıs­met oldu.

Pro­je­ye baş­lar­ken yeni tanış­tı­ğı­mız has­ta­lık­la­rı ve yeni tanış­tı­ğı­mız teda­vi metot­la­rı­nı anlat­mak iste­dim. Bugü­ne kadar hiç duy­ma­dı­ğı­mız Zika virü­sün­den tutun da teda­vi­de sınır­la­rı zor­la­dı­ğı­mız peri­fe­rik damar has­ta­lık­la­rı­na kadar bir­çok konu­ya değin­dik. Konu­la­rı anla­tır­ken de bu has­ta­lık­lar­dan muz­da­rip olan ünlü, ünsüz bir çok hika­ye­ye değin­mek iste­dik. Ben de kitap hazır­lı­ğı için­dey­ken öğren­dim cazın kra­li­çe­si Ella Fitzgerald’in diya­bet nede­ni ile iki baca­ğı­nı kay­bet­ti­ği­ni. Şeker has­ta­lı­ğı yıl­lar­dan bu yana bil­di­ği­miz bir has­ta­lık. Bu kitap için­de yer alma­lı mıy­dı? Bana göre evet! Şeker has­ta­lı­ğı­nı bili­yo­ruz ama onun­la ilgi­li bil­gi­le­ri­miz son yıl­lar­da daha da artış gös­ter­di. Önce­lik­le artık bu ille­tin insan­lık için ne kadar büyük bir teh­li­ke oldu­ğu­nun far­kı­na var­dık. Ve artık bili­yo­ruz ki diya­be­ti iyi takip ve teda­vi etme­di­ği­miz tak­dir­de, daha faz­la bacak kay­be­di­lecek, diya­li­ze ihti­yaç kat­la­na­cak, gör­me engel­li vatan­daş sayı­sı yük­se­lecek ve kalp damar has­ta­lık­la­rı nede­ni ile sağ­lık büt­çe­si git­tik­çe kabaracak.

Bir de anev­riz­ma­lar….. Anev­riz­ma­la­rı anla­tır­ken Einstein’ın hika­ye­si ile baş­la­mak iste­dim. Eins­te­in abdo­mi­nal aort anev­riz­ma­sı nede­ni ile ilk ame­li­ya­tı­nı oldu­ğu dönem­ler­de, henüz anev­riz­ma için bugün tanım­la­nan cer­ra­hi teda­vi seçe­nek­le­ri bilin­mi­yor­du. Bu neden­le yapı­lan ilk ame­li­ya­tı başa­rı­sız­lık ora­nı yük­sek bir ame­li­yat­tı. Bugün bili­yor­su­nuz, anev­riz­ma­yı orta­dan kal­dı­rıp yeri­ne sen­te­tik damar yer­leş­ti­ri­yo­ruz. Einstein’ın ame­li­yat oldu­ğu dönem­de ise anev­riz­ma­nın etra­fı sarı­lır ve bu şekil­de pat­la­ma­yı önle­yecek teda­vi­nin sağ­lan­dı­ğı düşü­nü­lür­dü. Bu ame­li­ya­tı Einstein’a yapan kişi de bir dönem Türkiye’de çalış­mış olan Dr. Rudolf Nissen’dir. Hani mide her­ni­le­rin­de­ki adı ile anı­lan meş­hur cer­ra­hi tek­ni­ği tanım­la­yan kişi. Başa­rı bek­len­ti­si yük­sek olma­sa da Nissen’in tek­ni­ği bu ünlü fizik­çi­yi bir süre ida­re etmiş­ti. Ama son­ra­sın­da Eins­te­in, aort anev­riz­ma­sı­nın rüp­tü­rü ile kay­be­dil­di. On yıl son­ra doğ­say­dı veya ken­di­ni on yıl son­ra­sı­na ışın­la­ya­bil­sey­di bunu yaşamayacaktı.

Obe­zi­te ise tanı­ma tam da uyan bir has­ta­lık gibi görü­nü­yor. Dün­ya tari­hi­ne kısa bir bakış atsak yaşa­dı­ğı­mız dönem­ler refa­hın art­tı­ğı zaman­lar. Afri­ka gibi bazı böl­ge­ler­de kıt­lık var­ken geliş­miş olan böl­ge­ler­de refah git­tik­çe yük­se­li­yor ve yemek bul­mak kolay­la­şı­yor. Hat­ta ener­ji­si yük­sek olan gıda­lar daha ucu­za satı­lı­yor. Taş dev­rin­den kalan içgü­dü­sel yak­la­şım­la da insa­noğ­lu bul­du­ğu zaman yeme­ği kaçır­mı­yor, ener­ji depo­la­ya­bil­mek adı­na sürek­li yiye­rek ve hare­ket etme­ye­rek kilo­su­nu arttırıyor.

İşte bu neden­ler­le ister zaman için­de yeni tanış­tı­ğı­mız obe­zi­te, yeni enfek­si­yon­lar, ister­se teda­vi­si değiş­miş anev­riz­ma veya diya­bet gibi has­ta­lık­la­rı bana göre zama­ne has­ta­lık­la­rı ola­rak tanım­la­mak yan­lış olma­ma­lı. Önü­müz­de yıl­lar­da han­gi has­ta­lık­lar­la yeni tanı­şa­ca­ğız, han­gi has­ta­lık­lar­da yeni teda­vi imkan­la­rı­nı kul­lan­ma­ya baş­la­ya­ca­ğız ve han­gi has­ta­lık­la­rı zama­ne has­ta­lı­ğı ola­rak tanım­la­ya­ca­ğız soru­su­nun ceva­bı­nı daha büyük çap­lı araş­tır­ma­lar­la” değil ama zaman­la göreceğiz.

Sağ­lı­cak­la kalın…

İlgili Haberler

Leave a Comment