Vajinal Enfeksiyonlar ve Güncel Tedavisi

 

Kız çocuk dün­ya­ya gel­dik­ten 24 saat son­ra vagi­na­sın­da mik­ro­or­ga­niz­ma­lar kolo­ni­ze olur ve vagi­nal eko sis­tem oluş­ma­ya baş­lar. Vagi­nal ‑eko sis­tem, kadı­nın tüm yaşam sik­lu­su boyun­ca, ölün­ce­ye kadar var­lı­ğı­nı sür­dü­rür. Son dere­ce kırıl­gan ve değiş­ken bir sis­tem­dir. Dola­yı­sıy­la gerek iç (örne­ğin gebe­lik) gereks dış (örne­ğin anti­bi­yo­tik kul­la­nı­mı) etken­ler ile kolay­ca bozulabilir.
Üre­me çağın­da­ki bir kadı­nın vagi­na­sın­da 69 fark­lı bak­te­ri­nin kolo­ni­zas­yo­nu söz konu­su­dur. Bir gram vaji­nal sek­res­yon­da 1020 mil­yon vaji­nal bak­te­ri bulu­nur­ken ağız kavi­te­sin­de 1 gram sek­res­yon­da 100 mil­yon bak­te­ri ve 600 fark­lı bak­te­ri kolo­ni­zas­yo­nu bulun­mak­ta­dır. Şim­di söy­le­yin­ce size garip gele­bi­lir ama oral kavi­te vaji­na­dan kat kat daha faz­la bak­te­ri kolo­ni­zas­yo­nu­na sahip­tir. Buna ikin­cil ola­rak oral kavi­te­de­ki bağı­şık­lık sis­te­mi son dere­ce güçlüdür
Yeni­do­ğan kız bebe­ğin vaji­na­sı, anne­sin­den geçen öst­ro­je­nin etki­siy­le yetiş­kin bir kadı­nın­ki gibi­dir. Ph’­sı asi­dik­tir, yetiş­kin kadı­nın sahip oldu­ğu tüm özel­lik­le­re sahip­tir. Ancak bu öst­ro­je­nik akti­vi­te­nin etki­si, doğum­dan anne­den gelen öst­ro­je­nin son­lan­ma­sı son­ra­sı orta­dan kal­kar. Öst­ro­je­nin geç etki­le­ri, örne­ğin peri­ne­yi koru­yu­cu etki­si 12 yıl daha devam etse de, sonuç­ta en geç 2 yıl için­de orta­dan kal­kar. Takip eden çocuk­luk döne­min­de öst­ro­je­nik etki olma­dı­ğı için kız çocuk­la­rın vagi­na­sı her tür bak­te­ri­nin kolo­ni­ze olma­sı­na açık hale gelir.
Üre­me çağın­da, kadın­da öst­ro­je­nin de tetik­le­di­ği genel bir savun­ma meka­niz­ma­sı var­dır. Vagi­na 37 dere­ce sıcak­lı­ğa sahip­tir ve kapa­lı bir ortam­dır. Dola­yı­sıy­la bura­ya yer­le­şecek mik­ro­or­ga­niz­ma­la­rın üre­me­si için mükem­mel bir ortam yara­tır. Bu duru­mu orta­dan kal­dır­mak için vagi­na­nın ana­to­mik ve fiz­yo­lo­jik koru­ma kal­kan­la­rı bulun­mak­ta­dır. Böl­ge­nin tüy­lü olma­sı, dış dudak­la­rın vagi­na giri­şi­ni kapa­tı­yor olma­sı ana­to­mik ola­rak koru­ma böl­ge­yi dışa­rı­dan gelen etken­le­re kar­şı koru­yan meka­niz­ma­nın par­ça­la­rı­dır. Ancak vagi­na­nın esas koru­ma meka­niz­ma­sı ana­to­mik olmak­tan çok mik­ro­bi­yo­lo­jik­tir, vaji­nal flo­ra­dı­re­sas­lı­dır. Flo­ra­yı oluş­tu­ran en önem­li fak­tö­rü lak­to­ba­sil­ler­dir. Üre­me çağın­da fiz­yo­lo­jik ve pato­lo­jik etken­ler vagi­nal eko­sis­te­mi orta­dan kal­dı­ra­bi­lir. Pato­lo­jik etken­ler söz konu­su oldu­ğun­da sorun sade­ce mik­ro­or­ga­niz­ma­lar değil ama aynı zaman da lak­to­ba­sil kolo­ni­zas­yo­nu­nu azal­tan ve fır­sat­çı pato­jen­le­re zemin hazır­la­yan anti­bi­yo­tik kul­la­nı­mı gibi etken­ler­dir. Üst solu­num yolu infek­si­yon­la­rı teda­vi­si için alı­nan peni­si­lin türev­le­ri aynı zaman­da vagi­nal eko­sis­tem için­de cid­di prob­lem­dir. Bu nelen­le­dir ki kadın­lar­da anti­bi­yo­tik kula­nı­mı son­ra­sı akın­tı görülür.
Meno­po­zal dönem­de ise öst­ro­jen eksik­li­ği­ne bağ­lı vagi­nal flo­ra son dere­ce kırıl­gan­dır. Ama bu nok­ta­da tab­lo­ya vagi­nal muko­za­nın gide­rek incel­me­si, vagi­nal atro­fi­ye bağ­lı iliş­ki sıra­sın­da orta­ya çıkan olum­suz tab­lo ve buna ikin­cil geli­şen vagi­nal infek­si­yon­lar, bazen teda­vi edil­me­si son dere­ce zor bir kli­nik süre­cin orta­ya çık­ma­sı­na neden olur.
Sonuç­ta kadı­nın yaşam dön­gü­sü için­de vagi­nal eko sis­tem ve geçir­di­ği deği­şim­le­ri anla­ma­dan rutin teda­vi­ler uygu­lan­ma­sı bir süre son­ra asla teda­vi olma­yan vagi­nal infek­si­yon­la­rın geliş­me­si­ne neden olur. Benim akın­tım asla geç­mez dok­tor bey” söy­le­mi bur­dan kaynaklanmaktadır.
Vaji­nal infek­si­yon­la­rı 3 ana bölüm­de inceleyebiliriz:
1- Çocuk­luk döne­min­de­ki infek­si­yon­lar: Aile­ler bun­lar­dan çok faz­la bah­set­me­se de sık karşılaşırız.
2- Rep­ro­dük­tif dönem­de­ki infek­si­yon­lar: En sık poli­ki­li­nik yap­tı­ğı­mız has­ta gru­bu olma­sı­na kar­şın aslın­da jine­ko­log­la­rın çok da for­mal eği­tim alma­dı­ğı bir konudur.
3- Meno­poz döne­min­de­ki vaji­nal infek­si­yon­lar: Meno­poz döne­min­de­ki vaji­nal infek­si­yon­lar, çocuk­luk döne­min­de­ki infek­si­yon­la­ra ben­zer. Bunun nede­ni her iki durum­da da hor­mo­nal ortam­da öst­ro­jen bulun­ma­ma­sı­dır. Öst­ro­je­nin olma­ma­sı vaji­nal eko­sis­tem­le ilgi­li olum­suz­luk­la­rı tetikler.

Çocuk­luk Döne­mi Vaji­nal Infeksiyonları
Yuka­rı­da bah­set­ti­ğim gibi, çocuk­luk çağı­nın geni­tal sis­tem açı­sın­dan ken­di­ne özgü özel­lik­le­ri bulun­mak­ta­dır. Çocuk­luk çağın­da, anne­den geçen öst­ro­je­nin etki­si­nin kay­bol­du­ğu 12 yaşın­dan son­ra ki dönem­den püber­te­ye kadar (püber­te ile öst­ro­je­nik akti­vi­te baş­la­ya­cak­tır) öst­ro­je­nik akti­vi­te olma­dı­ğı için vaji­na­da lak­to­ba­sil bulun­maz. Lak­to­ba­sil­le­rin olma­dı­ğı ortam­da vaji­na her tür­lü infek­si­yon aja­nı­na açık­tır. Bu neden­le çocuk­luk çağın­da akın­tı baş­la­dık­tan son­ra kolay kolay teda­vi edi­le­mez, olduk­ça direnç­li­dir. Doğal savun­ma meka­niz­ma­la­rı­nın olma­ma­sı ilaç­la­rın etki­si­ni azal­tır. Tek­rar­la­yan vaji­nal infek­si­yon­la­rın bu dönem­de sık olma­ma­sı­nın temel nede­ni budur.
Aile ile konu­şur­ken varo­lan vaji­nit tab­lo­su­nun ile­ri­de çocuk­la­rı­nın doğur­gan­lı­ğı­na zarar ver­me­ye­ce­ği­ni, ama akın­tı­nın tama­men geç­me­si­nin de zor oldu­ğu­nu anlat­mak gere­kir. Teda­vi önce­si kız çocu­ğu 45 yaşın­dan büyük­se mut­la­ka doğ­ru­dan has­ta ile konu­şul­ma­sı (bu biraz tec­rü­be gerek­tir­mek­te­dir?) örne­ğin tuva­let son­ra­sı peri­ne­si­ni nasıl temiz­le­di­ği­nin sor­gu­lan­ma­sı veya biri­le­ri­nin yar­dım­cı olup olma­dı­ğı­nın sor­gu­lan­ma­sı, yuva­ya gidi­yor­sa öğret­men­le­ri ile konu­şul­ma­sı gerelidir.
Teda­vi­de bu süreç­te çok fark­lı­dır. Kız çocuk­la­rı­nın vaji­nal infek­si­yon­la­rı­nın teda­vi­sin­de ilk ter­cih hiç­bir zaman anti­bi­yo­tik teda­vi­si olma­ma­lı­dır. Çok ayrı bir teda­vi şema­sı var­dır. Baş­ta bir takım meka­nik vaji­nal temiz­le­me yön­tem­le­ri kul­la­nı­la­rak teda­vi yapıl­ma­lı­dır, bu ara­da mut­la­ka vaji­nal kül­tür alın­ma­lı ve gere­kir­se anti­bi­yo­tik veril­me­li­dir. Anti­bi­yo­tik baş­lan­ma­sı gere­ki­yor­sa en az 10 gün ide­ali 14 gün mut­la­ka kul­la­nıl­ma­lı, aile­de bu konu­da uyarılmalıdır.

Rep­ro­dük­tif Dönem­de Vaji­nal İnf­eks­iy­onl­ara sebep olan fiz­yo­lo­jik etkenler:
Rep­ro­dük­tif döne­me ait vaji­nal eko­sis­te­mi bozan her durum­da akın­tı görü­le­bi­lir. Gebe­lik, adet dön­gü­sü ve meno­poz vaji­nal eko­sis­te­min den­ge­si­ni bozan en önem­li fiz­yo­lo­jik etkenlerdir.

Gebe­lik
Bizim üre­me çağın­da sık rast­la­dı­ğı­mız, vaji­ni­te sebep olan fiz­yo­lo­jik etken­ler­den biri gebe­lik­tir. Gebe kadın­da­ki akın­tı­nın nede­ni yük­se­len öst­ro­je­ne bağ­lı ola­rak vaji­na epi­te­lin­de­ki glu­koz mik­ta­rı­nın artmasıdır.Vaginanın doğal flo­ra­sın­da yer alan can­di­da albi­cans ve diğer man­tar gru­bu bak­te­ri­ler glu­ko­zu kul­la­na­rak hız­la ürer­ler. Sonuç­ta gebe kadın­da çok sık man­tar enfek­si­yo­nu geli­şir. İlaç vere­bi­lir­si­niz, anti­mi­ko­tik­le­rin önem­li kıs­mı gebe­lik­te kul­la­nı­la­bi­len ilaç­lar­dır, bebek üze­rin­de etki­le­ri yok­tur. Önem­li nok­ta lokal uygu­la­nan ilaç­la­rı seç­me­li­si­niz. Diğer taraf­ta gebe­lik sıra­sın­da­ki vaji­ni­ti teda­vi edi­yor olsa­nız da tama­men orta­dan kal­dır­ma­nız çok zor­dur. Gebe­lik sonu­na kadar ara­lık­lar­la devam edebilir.
Vaji­nal eko­sis­te­mi temel­de oluş­tu­ran konu­lar­dan birin­ci­si lak­to­ba­sil­le­rin faz­la olmasıdır.
Üre­me çağın­da vagi­nal eko­sis­tem açı­sın­dan önem­li fak­tör­le­ri alt alta söy­le­mek gere­kir­se: Muko­zal immü­ni­te, seks ste­ro­id­le­ri yani öst­ro­jen, Lak­to­ba­sil­ler yani endo­jen flo­ra, veP­h­’­nın asi­dik olma­sı önemlidir.
PH yı asi­dik yapan da öst­ro­je­nik akti­vi­te ile bera­ber öst­ro­je­nin sal­gı­la­rı­dır. Öst­ro­jen var oldu­ğu süre­ce bura­da­ki doku­yu çok kat­lı hale geti­rir. Vagi­na epi­te­li­ne iyi glu­ko­jen depo­lar. Bu glu­ko­jen daha son­ra kim­ya­sal asi­din oluş­ma­sı­nı sağ­la­yan reak­si­yon­la­ra ortam hazır­lar. Gebe­lik­te ise olay kont­rol­den çık­mış­tır. Ortam­da o kadar çok glu­ko­jen olmuş­tur ki, man­tar­lar da bu glu­ko­jen­den fay­da­lan­ma­ya baş­lar. Sorun bura­dan kay­nak­lan­mak­ta­dır. Buna ek ola­rak öst­ro­jen, vagi­na epi­te­li­nin var olan glu­ko­je­ni glu­ko­za ve fruk­to­za bölü­nen enzim­le­ri­ni içer­me­si­ni sağlar.
Lak­to­ba­sil­ler asit üre­tir. Lak­to­ba­sil­ler aynı zaman­da dışa­rı­dan gelen pato­jen­le hüc­re­ye bağ­lan­ma konu­sun­da yarı­şır­lar. Dola­yı­sıy­la nor­mal pato­jen lak­to­ba­sil oldu­ğu için hüc­re­le­re bağ­la­na­maz o yüz­den pato­je­nik etki­yi gös­te­re­mez. Buna ek ola­rak lak­to­ba­sil­ler lak­tat, H2O2 gibi inhi­be edi­ci bir takım mad­de­ler sal­gı­lar­lar. Ek ola­rak bir de immün modü­las­yo­nu sağlarlar.

Adet Döne­mi
Vaji­nal flo­ra­yı bozan ikin­ci fiz­yo­lo­jik etken kadı­nın adet gör­me­si­dir. Kan çok iyi bir kül­tür orta­mı yara­tır. Pato­jen mik­ro­or­ga­niz­ma­lar, bura­di demir­le bes­le­nir­ler. Sık kana­ma­sı olan bir kadı­nın sürek­li man­tar enfek­si­yo­nu var­dır. Nor­mal menst­rü­el sik­lus­ta bile bu olur. Dola­yı­sıy­la kadın­lar adet­ten önce akın­tım olu­yor, adet­ten son­ra da akın­tım olu­yor” şek­lin­de şika­yet eder­ler. Bunun nede­ni adet­ten önce bu böl­ge­nin kan­lan­ma­sın­da­ki artış, lak­to­ba­sil kolo­ni­zas­yo­nun­da azal­ma­dır. Bunu yaşa­yan kadı­nın vaji­nal eko­sis­te­mi sınır­da den­ge­de­dir. Adet gör­me­ye yakın bu böl­ge­de­ki kan­lan­ma art­tı­ğı için zaten var olan fır­sat­çı pato­jen­ler kıpır­dan­ma­ya baş­lar­lar. Bu hare­ket­li­lik koku yara­tır. Bu koku adet­ten son­ra da biraz daha güç­le­ne­rek devam eder. Sebe­bi fır­sat­çı pato­jen­le­rin kan­la kar­şı­laş­mış ve hız­la üre­me­ye baş­la­mış olma­sın­dan­dır. Yapı­lan çalış­ma­lar­da menst­rü­el kana­ma­nın son­ra­sın­da lak­to­ba­sil­le­rin 100 kat azal­dı­ğı gös­te­ril­miş­tir. Yani adet kana­ma­sı ile bir­lik­te lak­to­ba­sil mik­ta­rı azal­mak­ta, ortam­da demir art­mak­ta, fır­sat­çı pato­jen­ler de bun­dan faydalanmaktadır.
Anti­bi­yo­tik kul­la­nı­mı da vaji­nal flo­ra­yı boz­mak­ta­dır. Özel­lik­le ampi­si­lin gibi piya­sa­da çok faz­la kul­la­nı­lan anti­bi­yo­tik­le­rin ampi­si­lin ve peni­si­lin türev­le­ri­nin lak­to­ba­sil­le­ri yok etme­si­dir. Eğer kadı­nın vagi­na eko­sis­te­mi çok den­ge­de ise bu duru­mu tolo­re edemez.

Kişi­sel Hijyen
Kişi­sel hij­yen son dere­ce önem­li­dir. Özel­lik­le yurt dışın­da kadın­la­rın küvet­te sıcak suyun için saat­ler­ce din­len­me­le­ri vaji­nal eko­sis­te­mi bozar.

Cin­sel Aktivite
Cin­sel akti­vi­te tipi ve sık­lı­ğı önem­li­dir. Eğer kadın korun­ma­sız anal seks yapı­yor­sa, bir takım seks oyun­cak­la­rı kul­la­nı­yor­sa, kısa zaman­da çok sık iliş­ki­de bulu­nu­yor­sa bu tür cin­sel dav­ra­nış patern­le­ri infek­si­yon oluş­ma­sı­na neden olur. Bir grup doğum kont­rol hapı ve sper­mi­sit­ler de vagi­na­da olum­suz orta­mın oluş­ma­sı­na neden olmaktadır.
Vagi­na eko­sis­te­mi­ni bozan ve akın­tı­ya sebep olan bir baş­ka durum da yap­rak ped kul­la­nı­mı­dır. Bu durum özel­lik­le genç kız­lar­da geç­me­yen akın­tı­ya sebep olur. Bunun nede­ni de yap­rak ped­le­rin ger­çek­ten hid­ro­fo­bik olma­la­rı­dır. Bu ped­ler sıvı­yı emer­ler. Vagi­na­nın pro­te­in­ce çok zen­gin doğal bir sal­gı­sı var­dır. Ped­ler bu orta­mı kuru­tur­lar. Devam­lı sek­reks­yon olma­sı­na neden olur­lar. O sek­res­yo­nun için­de çok faz­la mik­tar­da pro­te­in var­dır. Bu pro­te­in her­han­gi bir neden­le dışa­rı­dan gelen pato­jen­ler­le enfek­te olur ve iyi­ce yoğun­la­şır ve geç­me­yen akın­tı­la­ra neden olur.

Rep­ro­dük­tif Dönem­de Görü­len Akın­tı Etken­le­ri ve Tedavisi
Bak­te­ri­yel Vagi­no­sis: Vagi­na­da yer alan fır­sat­çı pato­jen­le­rin yarat­tı­ğı bir durum­dur. Biz bu durum­da eşe de teda­vi veri­yor­duk. Yeni bil­gi bak­te­ri­yel vagi­no­zis­te eş teda­vi­si­nin çok da anlam­lı olma­dı­ğı orta­ya çık­tı. Tüm akın­tı­la­rın da %4050’sini bak­te­ri­yel vagi­no­zis, %30’unu can­di­di­ya­zis, geri kala­nı da cin­sel temas­la geçen has­ta­lık­lar oluş­tur­mak­ta­dır. %20’si tri­ko­mo­nas vaji­na­lis, %10’u gono­re­dir. Tüm dün­ya­da bak­te­ri­yel vagi­no­zis çok önem­li bir prob­lem­dir ve orta­ya çık­ma­sı­nın temel sebe­bi­va­ji­nal eko­sis­te­min bozul­ma­sı­dır. Biz ane­orob bak­te­ri­le­re etki­li bazı ilaç­la­rı veri­yo­ruz. Gard­ne­rel­la vaji­na­lis gibi zaten vagi­na­da yer alan mik­rop­lar var­dır. Lak­to­ba­sil popü­las­yo­nu orta­dan kalk­tık­tan son­ra orta­ma giri­yor­lar. Bun­la­ra met­ro­di­na­zol teda­vi­si veri­yo­ruz. Bak­te­ri­yel vagi­no­zis gebe kadın­da mut­la­ka teda­vi edil­me­li­dir. Gös­te­ril­miş­tir ki bak­te­ri­yel vagi­no­zis, pre­tem doğum ris­ki­ni ve erken memb­ran rüp­tü­rü ris­ki­ni artı­rır. Gebe­lik­te cin­sel iliş­ki çocu­ğa zarar verir mi diye tar­tı­şı­lır. Zarar ver­di­ği gös­te­ri­le­me­miş­tir Eğer kadın bak­te­ri­yel vagi­no­zis has­ta­sı ise ve gebe iken sık sek­sü­el temas­ta bulu­nur­sa, erken doğum ris­ki art­mak­ta­dır. Teori­de bak­te­ri­yel vagi­no­zi­sin vagi­na­nın için­de­ki dön­gü­sü­nü artır­mak­ta ve erken doğu­ma sebep olan olay­lar zin­ci­ri­ni tetik­le­mek­te­dir. O neden­le gebe kadın­da bak­te­ri­yel vagi­no­zis teda­vi edil­me­li­dir. Bu teda­vi lokal, vaji­nal bir takım pre­pa­rat­lar­la yapılabilir.
Bak­te­ri­yel vagi­no­zi­si teda­vi ettik­ten son­ra vaji­nal eko­sis­te­mi de sağ­la­mak gerek­li­dir. Bunun için için kul­la­nı­lan ve lak­to­ba­sil içe­ren pre­pa­rat­lar bulun­mak­ta­dır. Onun dışın­da kadı­nın cin­sel­li­ği­ni nasıl kul­la­na­ca­ğı konu­sun­da bir takım tav­si­ye­ler­de bulun­mak gerek­li­dir. İlişki sıra­sın­da kon­dom kul­la­nı­lı­yor­sa, lateks aler­ji­si olup olma­dı­ğı­na bak­mak gereklidir.

Vaji­nal Candidiazis
Vaji­nal can­di­di­azi­s­’­te kadın beyaz pey­nir kesi­ği görün­tü­sü ile gelir. Bir grup kadın­da bu sıkın­tı bir tür­lü iyi­leş­mez. Bunun en önem­li sebe­bi esa­sın­da vaji­nal eko­sis­te­min bozul­ma­sı, fır­sat­çı pato­jen­le­rin ön pla­na geç­me­si­dir. Bu durum­da kadın­da diya­bet olup olma­dı­ğı, bir takım immü­no­lo­jik bozuk­luk­lar araş­tı­rıl­ma­lı­dır. Var­sa alt­ta yatan has­ta­lık­lar teda­vi edil­me­li­dir. Bugün üze­rin­de en çok üze­rin­de konu­lu­şan konu pro­bi­yo­tik teda­vi­si­dir. Pro­bi­yo­tik­ler, lak­to­ba­sil içe­rir­ler. Oral de, vaji­nal de kul­la­nıl­mak­ta­dır­lar. Etki­li ola­bil­me­le­ri için uzun süre­li kul­la­nıl­ma­la­rı gerek­li­dir. Tek sorun bu ürün­le­rin pahal­lı olma­sı ve dev­le­tin de kar­şı­la­ma­ma­sı­dır. Teda­vi olduk­ça efek­tif­tir. En az 2 adet dön­gü­sü kadar kullanılmalıdır.
Vaji­nal can­di­azis­le ilgi­li diğer durum gene­tik faktörlerdir..

İnatçı Man­tar Infeksiyonları
Geç­me­yen bir man­tar enfek­si­yo­nu olan bir grup kadın var. Bu has­ta­la­rın man­ta­rı­nı teda­vi edi­yor­su­nuz ama enfek­si­yon bu kadın­lar sek­sü­el aktif olduk­la­rın­da tek­rar baş­lı­yor. Koca­dan bulaş­tı­ğı için değil, sek­sü­el akti­vi­te­nin ken­di­si bu orta­mı bozu­yor. 1998 yılın­da bunun­la ilgil ilk çalış­ma gel­di. Can­di­di­azi­se kar­şı monok­lo­nal aşı­lar getir­di­ler. Bun­lar çalı­şıl­dı 2005’ten son­ra, aşı­la­rın etki­li olma­dı­ğı görül­dü. Tabi PCR­’­de­ki geliş­me­ler­le yakın zaman­da yeni­den aşı­lar­la çalı­şıl­ma­ya baş­lan­dı. Bu aşı­lar gene­tik bazı man­tar infek­si­yon­la­rı için etki­li ola­bi­lir. Bu kadın­lar­da man­ta­rı­nın geç­me­me nede­ni kötü teda­vi değil, kadı­nın vaji­nal immü­ni­te­si ile ilgi­li prob­lem. Bu immü­ni­te­yi güç­len­di­recek aşı­lar üze­rin­de çalışıyor.

Tri­ko­mo­nas Vajinalis
Hiç­bir semp­to­mu olma­yan 100 kadın alıp tri­ko­mo­nas vaji­na­lis ora­nı­na bakıl­dı­ğın­da, akın­tı­sı olan 100 kadı­nın tri­ko­mo­nas vaji­na­lis ora­nı ile olma­yan­la­rın bak­te­ri oran­la­rı­nın aynı mik­tar­da oldu­ğu­nu göre­cek­si­niz. Bu para­zit bir şekil­de belir­ti ver­me­ye­bi­li­yor. Bun­la­ra dik­kat etmek gere­ki­yor. Tri­ko­mo­nas Vaji­na­li­sin teda­vi­si de bak­te­ri­yel vagi­no­zis­te kul­la­nı­lan met­ro­di­na­zol ve türev­le­ri­dir. Tri­ko­mo­nas Vaji­na­lis cin­sel temas­la bula­şan bir has­ta­lık­tır. Ama ben­ce dışa­rı­dan da bulaşır.

Röp­ro­dük­tif Dönem­de Vaji­nit Teda­vi­si­nin Esasları
Rep­ro­dük­tif dönem­de teda­vi oluş­tu­ru­lur­ke­ni­de­al olan fresh pre­pa­ra­tı ince­le­mek ve buna göre hata­ya anti­bi­yo­tik yaz­mak gere­kir. Ama bugün­kü düzen­de ve polik­li­nik şart­la­rın­da bunu yap­mak imkan­sız. Dola­yı­sıy­la sık­lık­la ampi­rik teda­vi­ler uygu­lan­mak­ta­dır. Bura­da yapı­lan en önem­li hata tek tek ilaç­lar ver­mek­tir. Sade­ce met­ro­ni­da­zol ver­mek, sade­ce flu­ka­no­zol gibi kan­di­di­ya­zi­se yöne­lik ilaç­lar ver­mek veya sade­ce oral bir takım ilaç­lar ver­mek yan­lış­tır. Zira tüm vaji­nit­le­rin yak­la­şık %60’ı miks vaji­nal infek­si­yon­lar­dır. Diğer bir deyiş­le bak­te­ri­el vagi­no­sis ile bize baş­vu­ran kadın­la­rın %20’sinde vagi­nal man­tar infek­si­yo­nu da vardır.
Bu bağ­lam­da teda­vi veri­lir­ken Birin­ci basa­mak ola­rak; ane­orob­la­ra yöne­lik met­ro­ni­da­zol veya orni­da­zol türev­le­ri veril­me­li, mut­la­ka kan­di­di­al vaji­ni­te yöne­lik vaji­nal bir pre­pa­rat buna eklen­me­li ek ola­rak cla­mid­ya­in­fek­si­yo­nu­na kar­şı azit­ro­mi­sin veya tet­ra­sik­lin türev­le­ri ile teda­vi tamam­lan­ma­lı. Met­ro­ni­da­zol türev­le­ri, orni­da­zol türev­le­ri 10 gün­lük teda­vi­dir. Has­ta­nın 2 adet dön­gü­sü son­ra­sı hala akın­tı­sı yok­sa teda­vi başa­rı­lı kabul edi­lir. Önem­li nok­ta teda­vi sıra­sın­da has­ta­nın adet gör­me­me­si­dir. Adet görür­ken uygu­la­nan teda­vi­ler etki­siz kal­mak­ta­dır. Şayet 1.basamak teda­vi etki­siz ise 2.basamak ola­rak lokal teda­vi ola­rak Deku­alin­yum klo­rür ya da vaji­nal klin­da­mi­sin bir pre­pa­rat veri­le­bi­lir. Geç­me­yen inat­çı infek­si­yon­lar­da mut­la­ka vagi­nal flo­ra­nın duru­mu gözö­nün­de bulun­du­rul­ma­lı ve düzen­len­me­li­dir. Bu neden­le vaji­nal iod içe­ren pre­pa­rat­lar­dan bu dönem­de kaçı­nıl­ma­lı­dır. Teda­vi­nin başa­rı­sı kadı­nı­nın 2 adet döne­mi atlat­tık­tan son­ra akın­tı­sı­nın olma­ma­sı­dır. 3 adet­ten son­ra akın­tı yeni­den baş­lar­sa, tek­rar birin­ci basa­mak teda­vi­ye geçil­me­li­dir. Teda­vi­yi bir­kaç kez tek­rar­la­dık­tan son­ra akın­tı geç­mi­yor­sa o zaman ikin­ci basa­ma­ğı konuş­mak gereklidir.
Uzun süre­li kro­nik kan­di­di­ya­zi­si olan kadın­lar­da çok ayrı bir teda­vi var­dır. Bura­da vur­gu­lan­ma­sı gere­ken, vaji­nal can­di­di­ya­zis­te, kadın vagi­na­sı­na man­tar ila­cı koya­bi­lecek durum­day­sa oral ola­rak kul­lan­ma­sı gerek­siz­dir. Çün­kü kadın sek­sü­el aktif­se tek endi­kas­yo­nu kro­nik kan­di­di­ya­zis­tir. Ora­da yoğun bir 1. basa­mak teda­vi­den son­ra oral kan­di­di­ya­zis ilaç­la­rı verir­si­niz. 4 haf­ta pazar­te­si per­şem­be olmak üze­re bir düzen tut­tu­ru­lur. Daha son­ra bunu 2 haf­ta­da bir yaparsınız.

Meno­poz­da Vaji­nal İnf­eks­iy­onl­ar ve Tedavisi
Meno­poz döne­min­de­ki infek­si­yon­la­rın teme­lin­de yatan sebep fark­lı­dır. Meno­poz döne­min­de vücut­ta öst­ro­jen olma­dı­ğı için vagi­na glu­ko­je­ni fer­man­te etme özel­li­ği, fruk­toz ve glu­ko­za böl­me özel­li­ği gibi özel­lik­le­ri­ni kay­be­di­yor. Dola­yı­sıy­la üro­ge­ni­tal atro­fi dedi­ği­miz çok cid­di incel­me orta­ya çıkı­yor. Bu durum vagi­na­da hij­ye­nin bozul­ma­sı­na, atro­fik vagi­ni­tin oluş­ma­sı­na neden olu­yor. Aslın­da atro­fik vagi­nit, yaşa­mın her döne­min­de görü­le­bi­li­yor. Vagi­na­nın resep­ti­vi­te­sin­de bir prob­lem olma­sı atro­fik vagi­ni­ti orta­ya çıka­ra­bi­li­yor. Ancak en sık da doğal süre­cin bir par­ça­sı ola­rak meno­poz­da orta­ya çıkı­yor. Öst­ro­jen olma­ma­sı nit­rik oksit salı­nı­mı­nı artı­rı­yor. Bu da dis­pa­ro­ni­ye sebep olu­yor. Nit­rik oksit, vas­kü­ler dila­tas­yo­nu en çok artı­ran şey. Öst­ro­jen nit­rit oksi­ti artır­dı­ğı için kadı­nın doğal vagi­na­sın­da ıslak­lık mey­da­na geli­yor. Bu ıslan­ma olma­dı­ğı zaman ağrı mey­da­na geli­yor ve bu da dis­pa­ro­ni­ye sebep oluyor.
Yine bu dönem­de üro­ge­ni­tal atro­fi­ye bağ­lı idrar kaçır­ma görü­lü­yor. Meno­poz­da vagi­na epi­te­li ince­li­yor. Bunun sonu­cun­da da bir­çok prob­lem orta­ya çıkı­yor. Bazı ilaç­lar da atro­fik vagi­ni­te sebep olu­yor. Bu durum özel­lik­le meme kan­se­ri has­ta­la­rı için çok cid­di bir prob­lem. Meme kan­se­ri has­ta­la­rı­nın teda­vi­sin­de sık­lık­la kul­la­nı­lan Tamok­si­fen Anti­öst­ro­je­nik bir ilaç­tır ama SERM gibi dav­ra­nır. O kadar da selek­tif değil­dir. Kemi­ğe pozi­tif etki yapar oysa endo­met­ri­um üze­rin­de­ki etki­si çok değiş­ken­dir. DNA sekans­la­rı­nı kırar. Aynı kavi­te içe­ri­sin­de fark­lı durum­la­ra neden ola­bi­lir. Bu vagi­na için de geçer­li­dir. Bun­la­rın öte­sin­de son jene­ras­yon ve meme kan­se­ri has­ta­la­rı­nın rutin ola­rak kul­lan­dık­la­rı aro­ma­taz inhi­bi­tör­le­ri doğ­ru­dan doğ­ru­ya olum­suz etki­ler. Aro­ma­taz inhi­bi­tö­rü kul­la­nan meme kan­se­ri has­ta­la­rın­da yük­sek oran­da dis­pa­ro­ni görü­lür. Aynı şekil­de ben­zer bir tab­lo post­par­tum dönem­de de görü­lür. Öst­ra­gen ve pro­ges­te­ro­na bağ­lı ola­rak emzir­mey­le bir­lik­te yük­se­len pro­lak­ti­ne bağ­lı ola­rak vagi­na­da cid­di yan­ma görülür.
Sonuç­ta atro­fik vagi­nit meno­poz döne­min­de baş­lı başı­na bir prob­lem­dir. Atro­fik vagi­nit belir­li bir temel hazır­la­dı­ğı için bunun üze­ri­ne can­did­di­azis, bak­te­ri­yel vagi­no­zis, tri­ko­mo­ni­azis ekle­nir­se, olay daha da vahim bir hale gider. Öst­ro­je­nin olma­dı­ğı ortam­lar­da her tür­lü vaji­nit mik­ro­or­ga­niz­ma vaji­ni­te sebep olabilir.

Teda­vi­si Nasıl Yapılmalıdır?
Meno­poz­da­ki kadın­da vagi­ni­ti teda­vi etmek için önce­lik­le vaji­nal ph’­yı düzelt­mek gere­kir. Bunun üze­ri­ne öst­ro­jen ver­mek ve vagi­na­nın res­to­ras­yo­nu­nu sağ­la­mak gerek­li­dir. Ancak ortam­da öst­ro­jen olma­ma­sı­na bağ­lı her tür mik­ro­or­ga­niz­ma vaji­ni­te sebep ola­bi­le­ce­ği için, ilk seçe­nek ola­rak iod içe­ren pre­pa­rat­lar veya Deku­alin­yum klo­rür kul­la­nıl­ma­sı uygun­dur. Ama bu vaji­nal pre­pa­rat­lar son­ra­sı laktobasil+östrojen veya sade­ce lak­to­ba­sil içe­ren (pro­bi­yo­tik­ler) pre­pa­rat­lar­la vagi­nal eko­sis­te­mi tek­rar oluş­tur­mak şart­tır. Aksi tak­dir­de veri­len teda­vi­nin etki­si kısa süre­li olur.

İlgili Haberler

Leave a Comment