Uçuş esnasında acil sağlık hizmeti ve hukuki sorumluluk

ayfer uyanik-logo.qxpTEM­MUZ 2015

Uçuş esna­sın­da yol­cu­lar­dan biri­ne acil tıb­bi müda­ha­le gerek­ti­ğin­de, Sayın yol­cu­lar, ara­nız­da dok­tor var mı?” anon­su yapıl­dı­ğı­na pek çoğu­muz şahit olmu­şuz­dur. Anons­la bir­lik­te baş­la­yan süre­cin huku­ki teme­li, müda­ha­le­de bulu­nan hekim veya kabin görev­li­le­rin huku­ki yüküm­lü­lü­ğü ve sorum­lu­lu­ğu, bun­da hava­yo­lu şir­ke­ti­nin göre­vi ve sorum­lu­lu­ğu merak uyan­dı­ran konu­lar­dır.

Uçuş­ta görev­li olan tüm kabin memur­la­rı, ilk yar­dım eği­ti­mi almak zorun­da­dır­lar. Bu da şu anla­ma gelir; ilk yar­dım, kabin görev­li­le­ri tara­fın­dan yeri­ne geti­ri­le­bil­mek­te­dir. Heki­me han­gi aşa­ma­dan son­ra ihti­yaç duyu­la­ca­ğı­na, kok­pit eki­bi ile bir­lik­te yapı­lan değer­len­dir­me­den son­ra karar veril­mek­te­dir. Hekim anon­su­na yanıt veren hekim, önce­lik­le tıp fakül­te­si mezu­nu oldu­ğu­nu gös­te­ren res­mi bel­ge­yi ibraz etme­li­dir. İlk yar­dı­mı aşan, tıb­bi müda­ha­le gerek­ti­ren işlem­ler­de, bilin­ci açık­sa has­ta­nın, bilin­ci kapa­lıy­sa yakı­nı­nın izni alın­ma­lı­dır. Hekim, uçak içe­ri­sin­de yapı­lan müda­ha­le­nin yeter­siz kala­ca­ğı kana­ati­ni pay­la­şı­yor­sa, acil iniş kara­rı­nın veril­me­si gün­de­me gelir.

Uçuş esna­sın­da acil sağ­lık hiz­me­ti vaka­la­rın han­gi sık­lık­la mey­da­na gel­di­ği kesin ola­rak bilin­me­mek­te­dir. Zira bu yön­de bir ista­tis­tik çalış­ma­sı yapıl­ma­mış­tır. Kal­dı ki, hava­yo­lu şir­ket­le­ri de ken­di uçuş rota­la­rın­da kar­şı­laş­tık­la­rı tıb­bi vaka­la­rı bil­dir­me yüküm­lü­lük­le­ri bulun­ma­mak­ta­dır.

Heki­min acil sağ­lık hiz­me­tin­de bulun­ma yüküm­lü­lü­ğü­nün bulu­nup bulun­ma­dı­ğı mil­let­le­ra­ra­sı söz­leş­me­ler ve Ana­ya­sa dışın­da, cezai sorum­lu­luk açı­sın­dan Türk Ceza Kanu­nu; huku­ki sorum­lu­luk açı­sın­dan Borç­lar Kanu­nu ve hekim­lik mes­le­ği ile ilgi­li olan yasa­lar (Tıb­bi Deon­to­lo­ji Tüzü­ğü vs.) ve disip­lin sorum­lu­lu­ğu açı­sın­dan Türk Tabip­ler Bir­li­ği Kanu­nu açı­sın­dan ele alın­ma­lı­dır. Bu yasal düzen­le­me­ler içe­ri­sin­den sade­ce Sağ­lık Hiz­met­le­ri Temel Kanu­nu ve Tıb­bi Deon­to­lo­ji Tüzüğü’nün ilgi­li hüküm­le­ri­ni ince­le­di­ği­miz­de, heki­min acil sağ­lık hiz­me­tin­de bulun­ma­sı­nın yasal bir yüküm­lü­lük oldu­ğu­nu gör­mek­te­yiz.

Sağ­lık Hiz­met­le­ri Temel Kanu­nu, Ek Mad­de 11 (Ek: 65142.1.2014) uya­rın­ca Ola­ğa­nüs­tü durum­lar­da mes­le­ği­ni icra­ya yet­ki­li kişi­ler­ce acil sağ­lık hiz­me­ti ula­şa­na ve sağ­lık hiz­me­ti devam­lı­lık arz ede­ne kadar veri­lecek olan sağ­lık hiz­me­ti hariç, ruh­sat­sız ola­rak sağ­lık hiz­me­ti sunan veya yet­ki­siz kişi­ler­ce sağ­lık hiz­me­ti ver­di­ren­ler, bir yıl­dan üç yıla kadar hapis ve yir­mi bin güne kadar adli para ceza­sı ile ceza­lan­dı­rı­lır.”

Tıb­bi Deon­to­lo­ji Tüzüğü’nün 3. mad­de­si­ne göre, hekim, göre­ve ve uzman­lık ala­nı ne olur­sa olsun gerek­li bakı­mın sağ­lan­ma­dı­ğı acil vaka­lar­da müc­bir sebep olma­dık­ça, ilk yar­dım­da bulu­nur. Aynı şekil­de, ilgi­li Tüzü­ğün 18. mad­de­si­ne göre, hekim ve (diş heki­mi), acil yar­dım, res­mi veya insa­ni göre­vi­nin yeri­ne geti­ril­me­si hariç olmak üze­re, mes­le­ki veya şah­si sebep­ler­le has­ta­ya bak­ma­yı red­de­de­bi­lir.

Demek ki, hekim uçuş esna­sın­da acil sağ­lık hiz­me­tin­de bulun­ma­sı için kabin memu­ru­nun dave­ti­ne ica­bet etmez ise, yasal ola­rak sorum­lu tutu­la­bi­lir. Hat­ta, has­ta­ya müda­ha­le etme­di­ği için has­ta­nın ölü­mü­ne veya has­ta­lı­ğı­nın ağır­laş­ma­sı­na neden oldu­ğu için, yani kasıt olmak­sı­zın has­ta­ya zarar ver­di­ği için tak­sir­le yara­la­ma­dan ceza­lan­dı­rı­lır.

Diğer taraf­tan, hekim, has­ta­ya müda­ha­le­de bulun­ma süre­ci­ni de huku­ka uygun yönet­me­li­dir. Has­ta­nın bilin­ci açık­sa, yapı­la­cak müda­ha­le­yi açık­la­ma­lı, ona­yı­nı alma­lı­dır. Uçak için­de bulu­nan kabin memur­la­rın kul­lan­dı­ğı First Aid Kit-FAK” ile hekim­le­rin kul­lan­dı­ğı Emer­gency Medi­cal Kit”, ihti­yaç duyu­lan acil müda­ha­le için gerek­li mal­ze­me­le­ri içer­mi­yor­sa, has­ta­nın genel sağ­lık duru­mu­na göre hekim tara­fın­dan acil iniş yapıl­ma­sı için kok­pit görev­li­le­ri uya­rıl­ma­lı­dır.

Gerek tıb­bi müda­ha­le­de bulun­ma yüküm­lü­lü­ğü gerek­se hata­lı müda­ha­le­den dola­yı malp­rak­tis vaka­sı ile kar­şı kar­şı­ya kal­ma risk­le­ri bulu­nan hekim­le­rin gönül­lü­lük esa­sı­na” göre yar­dım­da bulun­ma­la­rı, baş­ta insa­ni açı­dan tak­dir edil­me­li­dir. Bir hava­yo­lu şir­ke­ti, baş­lat­tı­ğı Smi­ling Doc­tors” uygu­la­ma­sı ile sade­ce prog­ra­ma dahil olan hekim­ler­den acil sağ­lık hiz­me­ti­ni almak­ta, ola­sı malp­rak­tis vaka­la­rı hava­yo­lu şir­ke­ti tara­fın­dan yap­tı­rıl­mış sigor­ta güven­ce­si kap­sa­mın­da tutul­mak­ta ve bu hiz­met­le­ri ken­di­le­ri­ne bonus mil ola­rak hesap­la­rı­na yan­sı­tıl­mak­ta­dır.

Son söz; Hekim­le­rin acil sağ­lık hiz­me­ti sade­ce yasal yüküm­lü­lük açı­sın­dan değil, hekim­ler üze­rin­de­ki huku­ki risk pers­pek­ti­fiy­le de yasal ola­rak güven­ce altı­na alın­ma­lı­dır. Bu nok­ta­da, uçuş esna­sın­da acil sağ­lık hiz­me­tin­de bulu­nan heki­min tıb­bi müda­ha­le son­ra­sın­da daha hafif yasal sorum­lu­lu­ğu öngö­ren ABD’de uygu­la­nan Good Sama­ri­tan Laws” örnek alı­na­bi­lir.

İlgili Haberler

Leave a Comment