Risk Gruplarında Hipertansiyon Kontrolü Daha Sıkı Tutulmalıdır

Prof. Dr. Şeh­su­var ERTÜRK
Anka­ra Üni­ver­si­te­si Tıp Fakül­te­si Nef­ro­lo­ji AD

 

Türk Hiper­tan­si­yon ve Böb­rek Has­ta­lık­la­rı Der­ne­ği Baş­ka­nı Prof. Dr. Şeh­su­var Ertürk 14. Ulu­sal Hiper­tan­si­yon ve Böb­rek Has­ta­lık­la­rı Kong­re­si­’n­de öne çıkan konu­la­rı ve PatenT 2 çalış­ma­sı­nın sonuç­la­rı­nı değerlendirdi.

14. Ulu­sal Hiper­tan­si­yon ve Böb­rek Has­ta­lık­la­rı Kong­re­si­’n­de öne çıkan konu­lar han­gi­le­ri oldu?
14. Kong­re­’­de hiper­tan­si­yon ve onun yanı­sı­ra böb­rek has­ta­lık­la­rı, özel­lik­le diya­liz teda­vi­ler konu­sun­da da otu­rum­lar yapıl­dı. Hemo­di­ya­liz has­ta­la­rın­da­ki sorun­lar neler­dir? Bu sorun­la­rı çözüm­le­me­ye yöne­lik kıla­vuz­lar ışı­ğın­da­ki gün­cel yak­la­şım­lar neler­dir? Şek­lin­de­ki soru­la­rın yanıt­la­rı­nın aran­dı­ğı otu­rum­lar yapıl­dı. Onun dışın­da peri­ton diya­li­zi ile iliş­ki­li otu­rum­lar da var­dı. Peri­ton diya­li­zi­ne önem veri­yo­ruz çün­kü peri­ton diya­li­zi de hemo­di­ya­liz gibi diya­liz has­ta­la­rın­da seçi­le­bi­lecek teda­vi yön­tem­le­rin­den biri­dir. Peri­ton diya­li­zi­nin ülke­miz­de ne şekil­de yay­gın­laş­tı­rı­la­bi­le­ce­ği­ni ayrı bir otu­rum­da ele aldık. Bunun dışın­da has­ta­ne koşul­la­rın­da hiper­tan­sif has­ta­ya hekim­le­rin nasıl yak­laş­ma­sı gerek­ti­ği­ni, hiper­tan­si­yo­nun akıl­cı ilaç teda­vi­si ile ne şekil­de teda­vi edil­me­si gerek­ti­ği­ne yöne­lik otu­rum­lar yaptık.

Yeni­le­nen Avru­pa kıla­vuz­la­rın­da teda­vi­ye iliş­kin deği­şik­lik­ler var mı?
2011 de İng­ilt­er­e’­de NİCE yayın­lan­dı. NİCE, İng­ilt­er­e’­de sağ­lık sis­te­mi­nin oluş­tur­du­ğu bir kıla­vuz. Bu kıla­vu­za göre özel­lik­le hiper­tan­si­yo­nun tanı­sı ile ilgi­li bazı deği­şik­lik­ler oldu. Bu kıla­vuz şunu öner­di: Hiper­tan­si­yon tanı­sı koy­mak için her bire­ye 24 saat­lik kan basın­cı izle­mi yapıl­ma­lı­dır. Ayak­tan kan basın­cı izle­mi dedi­ği­miz ve bire­yin yarım saat­te bir kan basın­cı­nı ölçüp kay­de­de­rek bunun çık­tı­sı­nı alıp orta­la­ma­sı­na göre kan basın­cı düze­yi­ni belir­le­mek­tir. NİCE, kişi­de eğer sis­to­lik 135 mmHg, diyas­to­lik 85 mmHg ve üze­rin­de ise hiper­tan­si­yon tanı­sı koy­ma­yı öne­ren bir kıla­vuz. Bu kıla­vuz­da 24 saat­lik kan basın­cı izle­mi­nin her has­ta­ya yapıl­ma­sı öne­ril­di. Bu genel yay­gın ola­rak kabul edi­lecek mi? Ülke­miz için pra­tik ola­rak uygu­la­na­bi­lir­li­ği var mıdır bunu zaman gösterecek.
Teda­vi anla­mın­da bazı ilaç grup­la­rı­nı daha ön pla­na çıka­ran öne­ri­le­ri oldu. Örne­ğin diüre­tik­ler­de inda­pa­mid ilaç gru­bu­nu daha ön plan­da kul­lan­ma­yı öne­ren bir kıla­vuz oldu.

Sizin çalış­ma­nı­za göre kont­rol oran­la­rın­da önem­li geliş­me­ler var. Bu artı­şın nede­ni faz­la ilaç kul­la­nıl­ma­sı mı? Eski­den hiper­tan­si­yon ilaç­la­rı ağrı kesi­ci gibi düşü­nü­lür­dü, şim­di düzen­li bir kul­la­nım bilin­ci oluş­tu mu?
Bu duru­mun çok etmen­li oldu­ğu­nu düşü­nü­yo­rum. Büyük bir ola­sı­lık­la, hiper­tan­si­yon­la ilgi­li yapı­lan çalış­ma­lar sonu­cun­da hem sağ­lık çalı­şan­la­rı­nın, hem poli­ti­ka üre­ten­le­rin hem de hal­kın far­kın­da­lı­ğı­nı artır­dık. İkinci ola­rak son dönem­de yapı­lan deği­şik­lik­ler­le artık heki­me ulaş­mak daha kolay­laş­tı. İlaç yaz­dır­mak ve ila­ca ulaş­mak da daha kolay­laş­tı. Hem hiper­tan­si­yon ve olum­suz sonuç­la­rı­nın bili­nir­li­ği­nin art­ma­sı ile hem de heki­me daha faz­la ula­şıl­ma­sı sonu­cun­da da ilaç alı­mı ve sonuç­ta da ilaç­la­rın etkin­li­ği ile kan basın­cı­nın kont­ro­lü biraz daha iyi­leş­ti. Tek bir nede­ne dayan­dır­mak müm­kün değil. Çok etmen­li ve hep­si­nin de rolü var gibi görü­nü­yor. Bun­da med­ya­nın da rolü var. Hiper­tan­si­yo­nun olum­suz sonuç­la­rı, tuz tüke­ti­mi, hare­ket­siz yaşam­dan uzak dur­mak gibi konu­la­rın sık­ça işlen­me­si far­kın­da­lı­ğı ve teda­vi­ye yönel­me oran­la­rı­nı artı­rı­yor. Bu da teda­vi başa­rı oran­la­rı­nı artırıyor.

Risk grup­la­rın­da hiper­tan­si­yo­nun kont­rol altı­na alın­ma­sı boyu­tuy­la, hem teş­his hem de has­ta taki­bi açı­sın­dan hekim­le­re öne­ri­le­ri­niz neler ola­bi­lir? Önce­lik­li hedef­ler ve risk grup­la­rı­nın belir­len­me­si açı­sın­dan neler yapılabilir?
Eğer kro­nik böb­rek yeter­siz­li­ği, böb­rek has­ta­lı­ğı ve diya­bet var­sa aslın­da hiper­tan­si­yo­nun kont­ro­lü biraz daha iyi ola­bi­lir. Çün­kü bu birey­ler zaten bu has­ta­lık­la­rı­nın far­kın­da­lar ve bunun için düzen­li ola­rak heki­me kont­ro­le gidi­yor­lar. Bu sıra­da hem kan basınç­la­rı ölçül­mek­te hem de çeşit­li kan ve idrar tet­kik­le­ri yapıl­mak­ta­dır. Teda­vi­ler öne­ril­mek­te­dir. Dola­yı­sıy­la bun­la­rın hiper­tan­si­yon ve olum­suz sonuç­la­rın­dan teda­vi anla­mın­da daha faz­la yarar­lan­ma konu­sun­da şans­lı olduk­la­rı­nı söy­le­ye­bi­li­riz. Ama şans­sız bir taraf var ki, ne yazık ki böb­rek has­ta­lı­ğı­nın ve diya­bet has­ta­lı­ğı­nın var­lı­ğı kalp ve damar sağ­lı­ğı için çok önem­li bir risk oluş­tur­mak­ta­dır. Örne­ğin kalp kri­zi geçi­ren bir bire­yin böb­rek­le­ri sağ­lık­lıy­sa, bu durum genel­lik­le kötü sonuç­lan­maz­ken; eğer bu birey­de bir de böb­rek has­ta­lı­ğı var­sa sonuç­lar çok daha kötü olmaktadır.

Diya­bet ora­nı art­ma­ya devam edecek gibi görü­nü­yor. Özel­lik­le diya­bet has­ta­la­rı­nın taki­bi için hiper­tan­si­yon kont­ro­lü ne kadar önemli?
Çok önem­li­dir. Çün­kü hemen erte­sin­de de kro­nik böb­rek has­ta­lı­ğı­na giden bir süreç baş­la­mak­ta­dır. Diya­be­tik has­ta­lar­da genel ola­rak kalp ve damar sağ­lı­ğı ris­ki çok art­mış durum­da­dır. Çün­kü diya­be­tik has­ta­lar­da hiper­tan­si­yon da sık­tır. Üste­lik hele ki böb­rek tutu­lu­mu olmuş­sa, hem hiper­tan­si­yon daha belir­gin­leş­mek­te, hem de diğer kalp ve damar sağ­lı­ğı risk­le­ri biraz daha art­mak­ta­dır. Dola­yı­sıy­la diya­bet has­ta­la­rı kalp ve damar sağ­lı­ğı açı­sın­dan risk altın­da­dır­lar. Genel ola­rak kalp ve damar sağ­lı­ğı ile iliş­ki­li olan risk fak­tör­le­ri diya­be­ti de bera­be­rin­de geti­rir. Hare­ket­siz yaşam, aşı­rı kilo­lu olmak, sağ­lık­sız bes­len­mek, aşı­rı tuz ve şeker­li gıda­la­rı tüket­mek, uzun vade­de aşı­rı kilo­yu, diya­be­ti de getir­mek­te, sonuç­ta kısır dön­gü şek­lin­de kalp ve damar sağ­lı­ğı­nı olum­suz etkilemektedir.

Aile hekim­li­ği ile bir­lik­te bu has­ta­lar için öne­re­ce­ği­niz nok­ta­lar var mı? Diya­bet geli­şi­min­de olan has­ta­lar­da hiper­tan­si­yo­nun daha sıkı kont­rol altı­na alın­ma­sı gibi ya da kom­bi­ne teda­vi­le­rin öne çıka­rıl­ma­sı gibi bir for­mül mesela.
Çok doğ­ru diya­be­tik has­ta­lar­da iyi kan basın­cı, iyi kan şeke­ri­nin etkin bir şekil­de kont­rol edil­me­si­nin uzun dönem­de hem sağ kalı­mı hem de kalp ve damar sağ­lı­ğı­nı çok olum­lu etki­le­di­ği gös­te­ril­miş. Dola­yı­sıy­la hekim arka­daş­la­rı­mız bun­la­rın far­kın­da ola­rak hem diya­be­tik hem de hiper­tan­sif olan has­ta­lar­da biraz daha etkin kan basın­cı ve kan şeke­ri kont­ro­lü­ne yönel­me­li­dir. Çün­kü bun­lar uzun dönem­de kalp damar sağ­lı­ğı­nı olum­lu etki­le­yecek ve has­ta sağ­ka­lı­mı­nı düzel­te­cek­tir. Bunu yapar­ken bir de, anti­hi­per­tan­sif seçi­min­de dik­kat­li olma­lı­lar. Çün­kü diya­bet ve hiper­tan­si­yon bera­be­rin­de böb­rek has­ta­lı­ğı var­sa bu grup has­ta­lar­da özel­lik­le anji­yo­ten­sin II blo­ka­jı yapan ilaç­la­rı ter­cih etme­le­ri gerek­mek­te­dir. Dola­yı­sıy­la hekim­le­rin bu konu­da bil­gi­li ve bilinç­li olma­la­rı önemlidir.
Şunu söy­le­mek lazım 40 yaşın­da­ki her sağ­lık­lı birey en azın­dan yıl­da 1 kez heki­me baş­vu­rup tet­kik­le­ri­ni yap­tır­ma­lı­dır. Kan basın­cı ölçül­me­li, kan ve idrar tet­kik­le­ri yapıl­ma­lı­dır. Böy­le­ce pre­di­ya­be­ti sap­ta­ma, hiper­tan­si­yo­nu sap­ta­ma şan­sı var. Hiper­tan­si­yon ses­siz katil ola­rak adlan­dı­rı­lır çün­kü ölç­mez­se­niz bile­mez­si­niz. Bazen diya­bet de öyle olu­yor. Teh­li­ke­nin far­kı­na var­mı­yo­ruz ve sin­si bir şekil­de has­ta­lık iler­li­yor. Top­lum­da bilinç art­tık­ça sağ­lık kont­rol­le­ri artı­rı­la­cak ve bun­lar daha iyi kont­rol altı­na alınacak.

İlgili Haberler

Leave a Comment