Otoimmün Bir Hastalık Romatoid Artrit

Eklem­ler­de olu­şan hara­bi­yet uzun süre­li ağrı, fonk­si­yon kay­bı ve iş yapa­ma­mak­la sonuç­la­nan roma­to­id art­rit­le ilgi­li soru­la­rı­mı­zı, has­ta­lı­ğın top­lum­sal yüküy­le ilgi­li ola­rak yapı­lan çalış­ma­da yer alan GATA Roma­to­lo­ji Bilim Dalı Baş­ka­nı Prof. Dr. Salih Pay yanıtladı.

Roma­to­id Artrit
Roma­to­id art­rit, uzun yıl­lar­dır art­rit tip­le­ri ara­sın­da en faz­la fonk­si­yon kay­bı­na yol açan has­ta­lık ola­rak görül­me­si­ne kar­şı­lık, son zaman­lar­da bu alan­da önem­li geliş­me­ler sağ­lan­mış­tır. Kro­nik bir has­ta­lık olan roma­to­id art­rit­te eklem­ler­de olu­şan hara­bi­yet uzun süre­li ağrı, fonk­si­yon kay­bı ve iş yapa­ma­may­la sonuç­lan­mak­ta­dır. Roma­to­id art­ri­tin erken dönem­de tanın­ma­sı ve teda­vi edil­me­si üret­ken bir yaşa­mın sür­dü­rül­me­si açı­sın­dan büyük önem taşı­mak­ta­dır. Has­ta­lı­ğın erken dönem­de teda­vi edil­me­si eklem hara­bi­ye­ti­ni sınır­la­ya­rak, hare­ket kay­bı ve çalış­ma kapa­si­te­sin­de­ki azal­ma­da önem­li iyi­leş­me­ler sağlayacaktır.

Roma­to­id Art­rit nedir?
Roma­to­id art­rit bir­den çok eklem­de ağrı, tutuk­luk, şiş­lik ve hare­ket kısıt­lı­ğı­na yol açan kro­nik bir has­ta­lık­tır. Roma­to­id art­rit her ekle­mi tuta­bil­mek­le bir­lik­te, el ve ayak­la­rın küçük eklem­le­ri daha sık­lık­la tutu­lur. Has­ta­lı­ğın iler­le­me­siy­le bir­lik­te iç organ­lar da tutulabilir.

Kim­ler­de görülür?
Roma­to­id art­rit en sık kar­şı­la­şı­lan inf­la­ma­tu­ar eklem has­ta­lı­ğı­dır. Kadın­lar­da daha faz­la görü­lür. Her 100 kadın­dan yak­la­şık 13’ünde roma­to­id art­rit göz­le­nir. Has­ta­lık sık­lık­la 40 ile 60 yaş­la­rı ara­sın­da baş­la­mak­la bir­lik­te hemen her yaş­ta görülebilir.

Nede­ni nedir?
Roma­to­id art­ri­tin nede­ni tam ola­rak bilin­me­mek­le bir­lik­te oto­im­mün bir has­ta­lık oldu­ğu düşü­nül­mek­te­dir. Oto­im­mün has­ta­lık­lar bağı­şık­lık sis­te­mi­nin doğ­ru çalış­ma­ma­sı ve ken­di vücu­dun­da­ki sağ­lık­lı eklem­le­ri yık­mak üze­re hare­ke­te geç­me­si sonu­cu orta­ya çıkar­lar. Roma­to­id art­rit­te, bağı­şık­lık sis­te­mi hüc­re­le­ri­nin temel hede­fi, eklem­le­rin iç yüzü­nü döşe­yen ve sinov­yum adı veri­len doku­dur. Bu hüc­re­le­rin sal­gı­la­dık­la­rı kim­ya­sal mad­de­ler sinov­yum­da ve gide­rek eklem yapı­sın­da inf­la­mas­yo­na (ilti­hap) ve hasa­ra neden olur­lar. Yapı­lan araş­tır­ma­lar, roma­to­id art­rit­te kalı­tım­sal fak­tör­le­rin de rolü oldu­ğu­nu düşündürmektedir.

Belir­ti­le­ri nelerdir?
Özel­lik­le sabah saat­le­rin­de belir­gin olmak üze­re eklem hare­ket­le­rin­de güç­lük ve tutuk­luk his­se­di­lir. Şika­yet­ler bir­kaç saat süre­bil­di­ği gibi tüm gün boyun­ca da süre­bi­lir. Eklem­ler­de ağrı, şiş­lik, kıza­rık­lık ve hare­ket kısıt­lı­lı­ğı, roma­to­id art­ri­tin diğer belir­ti­le­ri­dir. Bazı has­ta­lar­da dir­sek ve eller­de deri­nin altın­da ele gelen sert­lik­ler (roma­to­id nodül­ler) bulu­na­bi­lir. Hal­siz­lik, iştah­sız­lık ve hafif ateş de görülebilir.

Nasıl tanı konur?
Has­ta­lı­ğın baş­lan­gıç evre­sin­de tanı koy­mak güç­tür, çün­kü bu evre­de has­ta­lı­ğın bul­gu­la­rı hafif ve belir­siz­dir. Ayrı­ca bir­çok baş­ka has­ta­lık da ilk baş­lar­da ben­zer bul­gu­lar­la sey­re­de­bi­lir­ler. Bu neden­le roma­to­id art­rit­ten şüp­he oldu­ğu durum­lar­da has­ta­la­rın, uzman hekim tara­fın­dan ayrın­tı­lı ola­rak ince­len­me­si ve fizik muaye­ne­si­nin ger­çek­leş­ti­ril­me­si gerek­li­dir. Tanı ama­cıy­la hekim bazı labo­ra­tu­var test­le­ri ve rönt­gen ince­le­me­le­ri iste­ye­bi­lir. Kan­da bakı­lan ve Roma­to­id Fak­tör (RF)” adı veri­len tes­tin pozi­tif olma­sı tanı­yı des­tek­ler. Yine kan tet­ki­kin­de yük­sek erit­ro­sit sedi­men­tas­yon hızı ve kan­sız­lık görül­me­si de roma­to­id art­rit tanı­sı­nı des­tek­ler. Ancak bu test­ler sade­ce yol gös­te­ri­ci­dir. Kesin tanı ancak has­ta­nın tüm bul­gu ve test­le­ri­nin bir hekim tara­fın­dan bütün ola­rak değer­len­di­ril­me­si ile konur.

Roma­to­id art­rit­te erken teş­hi­sin öne­mi nedir?
Erken teş­his ve teda­vi roma­to­id art­ri­tin ile­ri evre­le­rin­de eklem hasa­rı­nın önlen­me­si­ne ya da azal­tıl­ma­sı­na yar­dım­cı olur.

Has­ta­lık nasıl ilerler?
Has­ta­lık kro­nik seyir­li­dir. Ancak genel­lik­le zaman zaman şika­yet­ler­de alev­len­me­ler olur, zaman zaman da şika­yet­ler azalır.

Nasıl teda­vi edilir?
Roma­to­id art­rit teda­vi­sin­de hekim tara­fın­dan konu­la­cak tanı ve uygun tıb­bi teda­vi­ye baş­lan­ma­sı, has­ta­nın yaşa­mı­nın olum­suz yön­de etki­len­me­me­si ve yaşam kali­te­si­nin düş­me­me­si için çok önem­li­dir. Teda­vi­de amaç, ağrı­yı gider­mek, ilti­ha­bı ve eklem hasa­rı­nı azalt­mak ya da dur­dur­mak ve has­ta­nın fizik­sel fonk­si­yon­la­rı ile yaşam kali­te­si­ni artır­mak­tır. Roma­to­id art­rit tanı­sı­nın erken dönem­de konu­la­bil­me­si çok önem­li­dir. Çün­kü bu dönem­de teda­vi­ye baş­lan­ma­sı, kalı­cı eklem hasa­rı­nı en aza indirecektir.

Nasıl müca­de­le edilebilir?
Günü­müz­de roma­to­id art­rit, kont­rol altın­da tutu­la­bi­len bir has­ta­lık­tır. İlaçl­ar­ın düzen­li kul­la­nı­ma­sı ve dok­tor ile ile­ti­şi­min korun­ma­sı bu has­ta­lı­ğın kont­ro­lün­de çok önem­li­dir. Hayat tar­zı­nın değiş­ti­ril­me­si gere­kir. Örne­ğin kilo ver­mek eklem­ler üze­rin­de­ki bas­kı­yı azal­ta­cak­tır. Buna ek ola­rak; sağ­lık­lı bes­len­me, yeter­li isti­ra­hat, stres yöne­ti­mi ve düzen­li egzer­siz genel sağ­lı­ğın düzel­me­si­ne yar­dım­cı ola­cak­tır. Has­ta ve has­ta yakı­nı roma­to­id art­rit hak­kın­da ne kadar çok şey bilir­se, has­ta­lı­ğı kont­rol etmek o dere­ce müm­kün ola­cak­tır. Yeni teda­vi seçe­nek­le­riy­le ilgi­li bil­gi edin­mek ve soru­la­rın dok­tor ile pay­la­şıl­ma­sı da önemlidir.

Kay­nak­lar
1. Arth­ri­tis foun­da­ti­on, Dise­ases, Dise­ase Cen­ter, Rhe­uma­to­id Arth­ri­tis, What Is Rhe­uma­to­id-Arth­ri­tis. Eri­şim tari­hi: 13.01.2012 http://www.arthritis.org/types-what-is-rheumatoid-arthritis.php
2. Arth­ri­tis foun­da­ti­on, Dise­ases, Dise­ase Cen­ter, Rhe­uma­to­id Arth­ri­tis, Who Gets Rhe­uma­to­id Arth­ri­tis. Eri­şim tari­hi: 13.01.2012 http://www.arthritis.org/who-gets-rheumatoid-arthritis.php
3. Arth­ri­tis foun­da­ti­on, Dise­ases, Dise­ase Cen­ter, Rhe­uma­to­id Arth­ri­tis, What Can You Do Abo­ut It. Eri­şim tari­hi: 13.01.2012 http://www.arthritis.org/what-can-you-do-about-it.php
4. Arth­ri­tis foun­da­ti­on, Dise­ases, Dise­ase Cen­ter, Rhe­uma­to­id Arth­ri­tis, Why Is Early Tre­at­ment So Impor­tant? Eri­şim tari­hi: 13.01.2012 http://www.arthritis.org/why-is-early-treatment-so-important.php
5. Ame­ri­can Col­la­ge of Rhe­uma­to­logy, Prac­ti­ce Mana­ge­ment, Cli­ni­cal Sup­port, Pati­ent Reso­ur­ces, Dise­ases and Con­di­ti­ons, Rhe­uma­to­id Arth­ri­tis. Eri­şim tari­hi: 13.01.2012 http://www.rheumatology.org/practice/clinical/patients/diseases_and_conditions/ra.asp

İlgili Haberler

Leave a Comment