NEW YORK

 

Dr. Harun Ber­be­roğ­lu bu defa, Frank Sinat­ra­’­nın ünlü şar­kı­sın­da belirt­ti­ği gibi Hiç uyu­ma­yan Şehir New York”  izle­nim­le­ri­ni bizim­le pay­laş­tı… İşte Dr. Ber­be­roğ­lu ile bir­lik­te adım adım NEW YORK…

 

 

 

 

Bu şehir Frank Sinatra’nın şar­kı­sın­da dedi­ği gibi Asla uyu­ma­yan bir şehirdir.”
Tarih­çe­si­ni ince­le­di­ği­miz­de New York Koyu ile Hud­son Irma­ğı­’­nın alt bölüm­le­ri­nin ilk kez 1524’te İtaly­an deniz­ci Giovan­ni da Ver­ra­za­no tara­fın­dan keş­fe­dil­di­ği sanıl­mak­ta­dır. Ardın­dan 1609’da İng­il­iz kâşif Henry Hud­son, gemi­siy­le bugün ken­di adı­nı taşı­yan ırma­ğa gir­miş­tir. Man­hat­tan Ada­sı­’­nı ilk kez onun keş­fet­ti­ği kabul edil­mek­te­dir. 1626’da Hol­lan­da­lı­lar Man­hat­tan Ada­sı­’­nı Yer­li­le­r­’­den bugü­nün kuru ile yak­la­şık 1000 dolar tuta­rın­da mal vere­rek satın aldı­lar. (Şu anda Manhattan’ın bir­çok yerin­de 1 met­re­ka­re yerin fiya­tı 1.000 dolar­dan daha faz­la­dır.) Bura­da kuru­lan yer­le­şim böl­ge­si­ne Nie­uw Ams­ter­dam (Yeni Ams­ter­dam) denil­di. Böl­ge kürk tica­re­ti­nin mer­ke­zi oldu. Ardın­dan 1664 yılın­da Man­hat­tan ada­sı İng­il­izl­er­in eli­ne geç­ti ve New York adı­nı aldı.
Güney­de New York City’den baş­la­ya­rak Kana­da sını­rı­na kadar uza­nan eya­le­tin de ismi New York’dur. Kent beş bölü­me ayrıl­mış­tır: Man­hat­tan, Bro­oklyn, Que­ens, Bro­nx ve Sta­ten Island. Asıl New York diye bili­nen ve film­ler­de, der­gi­ler­de gör­müş oldu­ğu­muz kısım aslın­da Man­hat­tan ada­sı­dır. Man­hat­tan, New York’un alan ola­rak en küçük bele­di­ye­si olma­sı­na rağ­men bel­ki de hem bu şeh­rin hem de tüm ülke­nin finans, med­ya, kül­tür, sanat, alış­ve­riş ve eğlen­ce mer­ke­zi­dir. Bir göç­men ken­ti olan New York’da 100’ün üze­rin­de dil konu­şul­mak­ta­dır ve her üç kişi­den biri ABD dışın­da bir ülke doğum­lu­dur. İng­il­izce çeşit­li aksan­lar­la konu­şu­lur. İngilizce’nin yanı sıra İsp­any­olca da İng­il­izce kadar yoğun konu­şul­mak­ta­dır. Litt­le Italy (Küçük İtalya) sem­tin­de İtaly­anca, Chi­na Town’da (Çin mahal­le­si) Çin­ce konuşulur.
New York’u geze­bil­me­nin en iyi yolu bir met­ro­card ala­rak, met­ro hat­la­rı­nı öğren­mek ve met­ro­yu kul­la­na­rak iste­ni­len yere ulaş­mak ve yürü­mek­tir. Özel­lik­le Man­hat­tan tra­fi­ği İst­anb­ul tra­fi­ği­ni anım­sa­tan bir yoğun­luk­ta olup sabah ve akşam saat­le­rin­de tak­si bula­bil­mek çok kolay değil. Cad­de­ler­de tak­si bul­ma­ya çalı­şır­ken önü­nüz­de dura­cak Siyah sedan araç­lar da sizi alma­ya çalı­şa­cak­tır. Bun­lar kor­san tak­si­ler; mec­bur kalır­sa­nız bine­bi­lir­si­niz ama bin­me­den gide­ce­ği­niz yeri söyl­yin ve muhak­kak ücer­ti­ni sorun, yok­sa 2 katı­na yakın para ödeyebilirsiniz.
Bu yazım­da daha çok Man­hat­tan göz­lem­le­ri­mi sizin­le pay­laş­ma­ya çalışacağım.
Man­hat­tan hari­ta­sı­nı eli­mi­ze aldı­ğı­mız­da kaba­tas­lak yuka­rı, orta ve aşa­ğı olmak üze­re 3 bölü­me ayı­ra­bi­li­riz ki bun­la­rın isim­le­ri; İng­il­izc­ed­eki kar­şı­lık­la­rı ile Upto­wn, Mid­to­wn ve Downtown.

UPTO­WN
Upto­wn üst kısım­la­rın­da ünlü Har­lem yer almak­ta­dır. Uzun süre Siyah Amerika’nın baş­ken­ti kabul edi­len Harlem’i zen­ci yaşam tar­zı­nı gör­mek için kesin­lik­le ziya­ret etme­niz gere­ki­yor. Ken­di­ne has müzik­le­ri, sokak müzis­yen­le­ri, mağa­za­la­rı, lokan­ta­la­rı var.
Uptown’ın bel­ki de Har­lem kadar ünlü diğer bir böl­ge­si Amerika’nın en çok ziya­ret edi­len par­kı Cent­ra Park 1873 yılın­da yak­la­şık 16 yıl­lık bir uğra­şı son­ra­sın­da plan­lı ve insan eli ile yapıl­mış bir park­tır. İçinde çeşit­li büyük­lük­te göl­ler, kışın buz pis­ti, yazı ise yüz­me havu­zu ola­rak kul­la­nı­lan alan­lar, yak­la­şık 10 km.lik yürü­yüş, koşu ve bisik­let par­ku­ru ve hay­va­nat bah­çe­si gibi bölüm­le­ri bulunmaktadır.

MID­TO­WN
Mid­to­wn Manhattan’ın kal­bi kabul edi­le­bi­lecek bölü­mü­dür. 14. – 59. cad­de­ler ara­sı mid­to­wn ola­rak kabul edi­lir. Özel­lik­le çok uzun yıl­lar ABD’nin en uzun bina­sı (hala en uzun 3. bina­sı; ante­ni ile bir­lik­te 444 met­re) olan ve New York’un sem­bo­lü sayı­la­bi­lecek Empi­re Sta­te bina­sı 34.cadde ve 5.bulvarın köşe­sin­de, Manhattın’ın ve Midtown’un orta­sın­da yük­se­lir. Diğer çok önem­li gök­de­len­ler Rock­fel­ler bina­sı 48.caddede ve Chrys­ler 42.cadde de yük­se­lir­ler ve ken­tin silü­etin­de önem­li yer tutar­lar. Empi­re Sta­te ve Rockfeller’in en üst kat­la­rın­da seyir teras­la­rı olup, bel­li bir ücret ve uzun bir kuy­ruk­da bek­le­me­yi göze alma­nız duru­mun­da nefes kesi­ci man­za­ra­ya ula­şa­bi­lir ve nefis fotoğ­raf­lar çeke­bi­lir­si­niz. Uzun kuy­ruk­da bek­le­me­ni­zi ve bu man­za­ra­ya çık­ma­nı­zı tav­si­ye edi­yo­rum. Yük­sek­lik kor­ku­su ola­na tav­si­ye etmi­yo­rum. Midtown’ın doğu yaka­sın­da Bir­leş­miş Milletler’in genel mer­ke­zi yer almak­ta­dır, eğer bu teş­ki­la­ta­ta ve ulus­la­ra­ra­sı dip­lo­ma­si­ye ilgi­niz var ise bura­yı da ziya­ret etme­niz ilginç olabilir.
Chel­sea 14. ve 30. cad­de­ler ara­sın­da, Midtown’da yer alan böl­ge­nin adı­dır. Sanat gale­ri­le­ri, bazı butik ve kafe­ler, etnik res­to­ran­la­rın yer aldı­ğı Chel­sea şu anda New York’un en büyük gay popü­las­yo­nu­na sahip böl­ge­si olup, özel­lik­le gay eğlen­ce mekan­la­rı­nın merkezidir.
New York fotoğ­raf­la­rın­da en çok görü­len 3 man­za­ra; Empi­re State’in ön plan­da oldu­ğu gök­de­len­ler, Cent­ral Park ve Times Mey­da­nı­dır. Times mey­da­nı ismi­ni New York Times’in mer­ke­zi­nin bura­da olma­sın­dan almak­ta­dır. Bro­d­way cad­de­si­nin mey­da­nı kes­ti­ği yer­de­ki tiyat­ro­lar, bu tiyat­ro­lar­da­ki sho­w­lar ve bu sho­w­la­rın ışık­lı tanı­tım­la­rı, ünlü mar­ka­la­rın dev ışık­lı rek­lam bill­bo­ard­la­rı bu mey­da­nın gör­sel bir mer­kez olma­sı­nı sağ­la­mış­tır. Önem­li gün­ler­de­ki geçit tören­le­ri, kon­ser­ler, yıl­ba­şı par­ti­si gibi etkin­lik­ler de bu mey­da­nı fark­lı kılmaktadır.
Midtown’da Times mey­da­nı­na gider­se­niz; mey­da­nı kesen Bro­d­way cad­de­sin­de­ki bir gös­te­ri­ye kesin­lik­le git­me­ni­zi, ABD’nin en büyük deniz res­to­ran zin­ci­ri olan Red Lobster’da güzel bir deniz ürün­lü yemek yeme­ni­zi, ünlü Hard Rock Cafe’ye uğra­yıp rock yıl­dız­la­rı­nın kolek­si­yon­la­rın­dan par­ça­la­ra bakıp, yeme­ği­ni­zi yeme­ni­zi, müzik din­le­me­ni­zi öne­ri­rim. Ve yine 5.bulvar ve 34.caddenin köşe­sin­de yera­lan Empi­re Sta­te bina­sın­dan 9.bulvara kadar yürü­ye­rek çok ilgi­ni­ze çekecek mağa­za­la­rı göre­bi­lir­si­niz; Dünya’nın en büyük alış­ve­riş mağa­za­sı olan Macy’s, bayan­la­rın çok ilgi­si­ni çekecek Victoria’s Sec­ret, her­ke­sin ilgi­si­ni çeke­bi­lecek B&H Photo&Video mağa­za­sı, bir­çok tanın­mış mar­ka­nın mağa­za­la­rı, yemek için TGI Fri­days, ve spor­se­ver­le­rin ve müzik­se­ver­le­rin ilgi­si­ni çekecek Madi­son Squ­are Garden’ı bu cad­de üze­rin­de gör­me­niz müm­kün ola­cak­tır. 34.Caddeyi de boş geç­me­me­ni­zi tav­si­ye ederim.

DOWN­TO­WN
Down­to­wn diğer iki Man­hat­tan böl­ge­si­ne göre daha karı­şık mima­ri, atmos­fer ve kül­tü­re sahip. Eli­mi­ze bir Man­hat­tan hari­ta­sı alıp yuka­rı­dan aşa­ğı­ya doğ­ru ince­le­di­ği­miz­de Gre­en­wich Vil­la­ge, Soho, Litt­le Italy, Tri­be­ca, Chi­na­to­wn ve Wall Street’in için­de oldu­ğu Finans Böl­ge­si­ni göre­bi­li­riz. Bu küçük böl­ge­le­rin ken­di­ne ait atmos­fer­le­ri­ni içi­ne gir­di­ği­niz­de çok rahat­lık­la farkedebilirsiniz.
Gre­en­wich Village’in yap­rak­lı sokak­la­rı nere­dey­se bir yüz­yıl bohem­le­re ilham verip, sana­tın ve eğlen­ce­nin mer­ke­zi olmuş New York’un efsa­ne mahal­le­si­dir. Şu anda jet sos­ye­te­nin ev alma­ya baş­la­dı­ğı ve New York’un en paha­lı mahal­le­le­rin­den biri­si olmuş­tur. Bu böl­ge­nin batı kıyı­sın­da kalan Meat­pac­king Dis­tict” New York’un en paha­lı lokan­ta­la­rı­na, en hare­ket­li gece haya­tı­na sahiptir.
Soho; Dowtown’un alt kısım­la­rın­da kalan South of Hous­ton Street”in kısalt­ma­sın­dan mey­da­na gelen bir böl­ge­dir. Fak­lı bir mima­ri­si, fark­lı bir atmo­se­ri vardır.Dünyaca ünlü moda­cı­la­rın butik­le­ri, şık kafe­le­ri, lokan­ta­la­rı bula­bi­lir­si­niz Soho’da. Bura­sı bir zaman­lar Hell’s Hund­red Acres” diye bili­nen sana­yi böl­ge­siy­di. 1960’larda yıkın­tı­la­rıy­la bili­nen böl­ge­nin sem­bo­lü dök­me demir depo­la­rı bura­la­rı mes­ken tutan sanat­çı­lar tara­fın­dan­kur­ta­rıl­dı, düzen­len­di. Ardın­dan diğer sanat­çı­la­rın ara­sın­da da hız­la trend olan bir böl­ge oldu. Özel­lik­le de çekim­le­ri­nin önem­li bir kıs­mı bura­da yapı­lan Sex and The City” dizi­sin­den son­ra popü­la­ri­te­si zir­ve­ye ulaş­tı. Soho sokak­la­rın­da bazı dizi, klip ya da film çekim­le­ri­ni, ya da ünlü bir oyun­cu, man­ken ya da şar­kı­cı­yı göre­bi­lir­si­niz. Soho’ya benim sev­di­ğim bir Fran­sız lokan­ta­sı­nı size tav­si­ye debi­li­rim. Öğle­ne kadar ken­di fırı­nın­dan kah­val­tı­lık bir­şey­ler tada­bi­lir ya da brunc yapa­bi­lir­si­niz, akşam uğra­mak iste­se­niz (rezer­vas­yon şart yok­sa yer bul­ma şan­sı­nız düşük) nefis mut­fa­ğı­nı dene­ye­bi­lir ya da barın­da soğuk bir­şey­ler içebilirsiniz.
Chi­na­to­wn eğer Uzak­do­ğu kül­tü­rü, yemek­le­ri ve Çin malı kaçak ürün­ler ilgi­niz çeker­se ziya­ret ede­bi­lir­si­niz. Dünya’nın en büyük Çin mahal­le­le­rin­den birisi.
Litt­le Italy adın­dan da anla­şı­la­ca­ğı gibi İtalya’dan gelen göç­men­le­rin yer­leş­ti­ği küçük bir İtalya. Şöh­re­ti­ni 1950’lerdeki İtaly­an maf­ya­sın­dan alan bu mahal­le, günü­müz­de nefis İtaly­an kafe ve res­to­ran­la­rı­nı bula­bi­le­ce­ği­niz yer hali­ne gelmiştir.
Finans Böl­ge­si Manhattan’ın en alt kıs­mın­da yer alan ve nere­dey­se Dünya’nın finans mer­ke­zi olan Wall Street’i de kap­sa­yan ve bel­ki de New York’un ilk yer­le­şim yeri­dir. Kızıl­de­ri­li­ler­den ada­yı alan Hollanda’lar bu böl­ge­ye yer­leş­miş­ler ve dış teh­dit­ler­den bura­yı koru­mak için sur, duvar karı­şı­mı bir yapı ile böl­ge­yi çevir­miş­ler­dir, bu neden­le Wall Stre­et adı­nı almış­tır ünlü cad­de­si. 11 Eylül sal­dı­rı­la­rı­na hedef olan ikiz kule­ler bu böl­ge­de bulun­mak­tay­dı. İkiz kule­le­rin yeri­ne yapıl­mak­ta olan ve New York’un en yük­sek bina­sı ünva­nı­nı Empi­re State’den geçen nisan tek­rar geri alan Bir Dün­ya Tica­ret Mer­ke­zi” (One World Tra­de Cen­ter) bina­sı­nın yapı­mı tamam­lan­mak üze­re. Gök­de­le­nin ken­di­si 388 met­re, ante­ni tamam­lan­dık­tan son­ra ise 542 met­re­ye ulaşacak.
Alış­ve­riş tut­ku­nuy­sa­nız New York için 3 öne­rim olacaktır:
5.Bulvar (5.Avenue): 34. – 57. cad­de­ler ara­sın­da muhak­kak yürü­ye­rek gez­me­niz gerekiyor.
Wood­burry Pre­mi­um Out­let: New Jer­sey yolu üzerinde.
Jer­sey Gar­dens out­let: New Jer­sey sınır­la­rı için­de olan ve yak­la­şık 230 Dün­ya mar­ka­sı­nın oldu­ğu bu alış­ve­riş mer­ke­zi de çok çeşit ve ucuz alış­ve­riş vaad edi­yor size.

Dr. Harun
BER­BE­ROĞ­LU
Medi­kal Müdür

 

 

İlgili Haberler

Leave a Comment