Meme Kanserinin Nüksünü Geciktiren Yeni Gelişmeler

Prof. Dr. Gül BAŞARAN
Acı­ba­dem Üni­ver­si­te­si Öğre­tim Üye­si Tıp Fakül­te­si Öğre­tim Üyesi

 

 

 

Acı­ba­dem Üni­ver­si­te­si Öğre­tim Üye­si Tıp Fakül­te­si Öğre­tim Üye­si Prof. Dr. Gül Başa­ran ile meme kan­se­ri­nin teda­vi­sin­de­ki geliş­me­le­ri konuştuk.

Meme kan­se­ri­nin medi­kal teda­vi­sin­de­ki geliş­me­ler neler?
Yakın­da çıkan çok mole­kü­lü­müz yok. Ama yıl­lar boyu kul­la­nı­ma daya­nan bil­gi biri­kim­le­ri oluş­tu. Örne­ğin, Her­cep­ti­n­’in yeni çıkan sonuç­la­rı­na göre, Her­cep­tin erken evre­de bir yıl kul­la­nı­mı stan­dar­da gir­di. Her­cep­tin hede­fe yöne­lik bir teda­vi. Meme kan­se­ri has­ta­la­rı­nın %10 ile 30’unda HER 2 adı veri­len bir pro­te­in bulu­nu­yor ve bu pro­te­ine kar­şı o tümör­le­rin bir bağım­lı­lı­ğı var. Biz buna onko­jen bağım­lı­lı­ğı diyo­ruz. Yani bu onko­jen var­sa bu kan­ser kötü gidi­yor, yok­sa o tümör küçü­lü­yor. Demek ki siz ora­yı blo­ke etme­li­si­niz ki bu has­ta­lı­ğı iyi­leş­ti­re­bi­le­se­niz. Ben­ce tamok­si­fen­den son­ra meme kan­se­ri teda­vi­sin­de geliş­ti­ril­miş ikin­ci en büyük ilaç Her­cep­tin. Erken evre­de bir yıl kul­la­nıl­ma­sı­na iliş­kin teda­vi pro­kol­le­ri oluş­tu­rul­du. Ama bir­ta­kım soru­lar var:

  • Çok küçük tümör­le­re ver­me­li miyiz?
  • Kar­di­yak risk fak­tö­rü olan has­ta­la­ra nasıl vere­ce­ğiz. Çün­kü onlar­da kar­di­yak yan etki ris­ki artıyor.
  • Aca­ba her zaman bir kemo­te­ra­pi ile mi ver­me­li­yiz? Tek başı­na da vere­bi­lir miyiz? Ne kadar süre ile kul­lan­ma­lı­yız? Şu anda bir yıl ile altı ayı, altı ay ile üç ayı kıyas­la­yan çalış­ma­lar var. Eli­miz­de­ki veri­le­re daya­na­rak bir yıl diyo­ruz ama bel­ki iki yıl son­ra 6 ay yeter­li­dir diye­bi­li­riz. Benim görü­şüm o gen ora­da bulun­duk­ça ara­lık­lı ya da sürek­li blo­ke etmek yarar­lı ola­cak­tır. Çün­kü o gen o pro­te­ini faz­la üre­ti­yor ve faz­la pro­te­in oldu­ğu için bu tümör­ler daha agre­sif seyir izli­yor­lar. Metas­ta­tik meme­de de öyle. Metas­ta­tik meme kan­se­ri has­ta­la­ra eğer bu teda­vi­yi kemo­te­ra­pi­ye ekle­mez­se­niz has­ta­lık­la­rı üç ay için­de ilerliyor.

HER2 pozi­tif meme kan­se­ri has­ta­sı­na bu ila­cı ekle­di­ği­niz zaman altı ya da sekiz ayda iler­le­ye­bi­li­yor. Yaşam süre­le­ri­ne gelin­ce, has­ta­lık iler­le­se bile bu yolu tıka­yan üç ayrı ilaç ver­di­ği­niz bir metas­ta­tik meme kan­se­ri has­ta­sı­nın orta­la­ma yaşam süre­si alt­mış ayı bulu­yor ve geçi­yor. Bu beş yıl anla­mı­na geli­yor. Lite­ra­tür bil­gi­si­ne göre metas­ta­tik meme kan­se­rin­de yaşam süre­si 18- 24 aydır. Bu ilaç­lar saye­sin­de 6 yılın üstün­de yaşa­yan has­ta­la­rı­mız var.

Her­cep­tin Tedavisi
Kemo­te­ra­pi ile bir­lik­te Her­cep­tin baş­lı­yo­ruz. Bel­li bir kür ver­dik­ten son­ra tümör zaten hız­la küçü­lü­yor. Küçül­dük­ten son­ra kemo­te­ra­pi­yi hız­la kesi­yo­ruz sade­ce bu ilaç­la devam edi­yo­ruz. Dola­yı­sıy­la kemo­te­ra­pi­nin ver­di­ği rahat­sız­lık­tan has­ta kur­tul­muş olu­yor. Diye­lim ki Her­cep­ti­n­’­le iler­le­di, bu kez ora­yı blo­ke eden baş­ka bir ila­cı­mız var onu veri­yo­ruz. Diye­lim ki tek­rar iler­le­di. O zaman iki­si­ni bir­lik­te kul­la­nı­yo­ruz. Ger­çi dev­let şim­di­lik onay ver­me­di ama deği­şik yol­lar bula­rak has­ta­la­rın yara­rı­na kul­la­nı­yo­ruz. Ben­ce ger­çek­ten HER2 blo­ka­jı yapan Her­cep­tin, meme kan­se­ri­nin sey­ri­ni değiş­ti­ren ilk önem­li ilaç­lar­dan birisi.

Gele­ce­ğin­de neler var meme kanserinin?
Meme kan­se­ri­nin teda­vi­si ile ilgi­li üze­rin­de çalı­şı­lan mole­kül­ler var. Diler­se­niz önce biraz meka­niz­ma­dan söz ede­yim. Aslın­da tümör­ler pek çok gen mutas­yo­nu; yani gen­le­rin nor­mal­den fark­lı çalış­ma­la­rı, bunun dışın­da epi­ge­ne­tik deği­şik­lik­ler yani genin ken­di­sin­de değil de genin etra­fın­da olan pro­te­in­ler­de mey­da­na gelen deği­şik­lik­ler­den olu­şu­yor­lar. Bir tümö­rün için­de bir sürü gen muta­so­nu ve bir sürü de epi­ge­ne­tik deği­şik­lik olu­yor. Ama tümö­rün gidi­şi­ni sağ­la­yan bir ya da bir­kaç genin bozuk­lu­ğu olu­yor. Yani onca şeyin için­de bas­kın bir yol mey­da­na geli­yor. HER2 pozi­tif tümör­ler­de, bu domi­nant yol HER2. Bu durum bilin­di­ği için teda­vi çok başa­rı­lı gidi­yor. Bu konu­da­ki iyi haber­ler­den biri de ilaç­la­rı arka arka­ya kul­la­na­bi­li­yo­ruz. Örne­ğin, bili­yo­ruz ki biz bu yola­ğı kapa­dık. Has­ta prog­re­se oldu. Tek­rar kapa­dık tek­rar baş­ka bir ilaç ver­dik. A ila­cı­nı kul­lan­dı­nız has­ta­lık iler­le­di B’yi kul­la­nı­yor­su­nuz. B’yi kul­la­nır­ken tümör­de tek­rar meka­niz­ma­lar geri­ye dönü­yor, A’ya cevap vere­bi­lecek hale geli­yor. Siz ikin­ci sefer A’yı kul­la­na­bi­li­yor­su­nuz. Onun için çok şans­lı­yız. Şu anda eli­miz­de iki ilaç var ama piya­sa­da gelecek üç ilaç daha var. Nera­ti­nib, tras­tu­zu­mab DM1 ve per­tu­zu­mab var.

Tras­tu­zu­mab DM1, Trans­tu­zu­ma­b­’ın baş­ka bir for­mu mu?
Trans­tu­zu­mab bir monok­lo­nal anti­kor. O anti­ko­run kena­rı­na bir tane de kemo­te­ra­pi aja­nı yer­leş­tir­miş­ler. Hem kemo­te­ra­pi etki­si yapı­yor yani sito­tok­sik etki yapı­yor hem de monok­lo­nal anti­kor ola­rak biyo­lo­jik etki yapı­yor. Bun­la­rın hep­si­nin Faz 2 sonuç­la­rı çok olum­lu. Kli­nik yarar ola­yı dedi­ği­miz; yani has­ta­lar­da par­si­yel yanıt, sta­bil has­ta­lık ve tam yanıt oran­la­rı, hep­si bir­lik­te %36 dola­yın­da. Bu iyi bir rakam. Çün­kü bu has­ta­la­rın hep­si daha önce­den trans­tu­zu­mab kul­lan­mış olan has­ta­lar. Trans­tu­zu­mab kul­lan­mış ikin­ci sevi­ye­de bu teda­vi­yi almış. Ner­dey­se %40’ı has­ta­nın fay­da gör­müş ben­ce bu çok iyi bir rakam. Kemo­te­ra­pi­de böy­le rakam­lar göremezsiniz.

Kemo­te­ra­pi hala kul­la­nı­lı­yor değil mi? Kemo­te­ra­pik ajan­lar­dan vaz­geç­mek müm­kün değil.
Biyo­lo­jik ajan­lar yan­la­rı­na kemo­te­ra­pi ekle­nin­ce çift vuruş yap­mış olu­yor­lar. Bir yan­dan ger­çek­ten bağım­lı­lık yapan o onko­je­ni vuru­yor­su­nuz bir yan­dan da bu hüc­re­le­rin üre­me­le­ri­ni dur­dur­muş olu­yor­su­nuz. Bir­lik­te kul­la­nım­la­rı daha iyi.
Bilim dün­ya­sı meme kan­se­ri­nin medi­kal teda­vi­si ile ilgi­li çalış­ma­la­rı­nı sür­dü­rü­yor. Son yapı­lan çalış­ma­lar, teda­vi­ye ekle­nen yeni ilaç­lar­la meme kan­se­ri­nin nüks etme­si daha uzun süre­ler gecik­ti­ri­le­bi­le­ce­ği­ni orta­ya koyu­yor. Prof. Dr. Başa­ran yeni ilaç­lar­la ilgi­li geliş­me­le­ri de şöy­le dile getirdi:

Oste­opo­roz İlaçl­arı Devrede
Oste­opo­roz teda­vi­sin­de ve kemik metas­ta­zı olan kan­ser has­ta­la­rın­da kul­la­nı­lan ilaç gru­bu, erken evre meme kan­se­rin­de nük­sü ve meme kan­se­ri­ne bağ­lı ölüm­le­ri önlüyor.
Kan­se­ri olma­yan oste­opo­roz­lu has­ta­la­rın teda­vi­sin­de ve kemik metas­taz olan kan­ser has­ta­la­rın­da, yeni kemik metas­taz­la­rı­nı önle­mek ama­cıy­la veri­len bir ilaç gru­bu, erken evre meme kan­se­ri has­ta­la­rın­da nük­sü ve meme kan­se­ri­ne bağ­lı ölüm­le­ri önlü­yor. Yedi yıl­lık takip sonuç­la­rı sunu­lan araş­tır­ma­ya göre; meno­po­za gir­me­miş, hor­mon resep­tör­le­ri pozi­tif, yumur­ta­lık fonk­si­yon­la­rı anti-hor­mon ilaç­lar­la bas­kı­la­na­rak meno­po­za soku­lan erken evre meme kan­se­ri has­ta­la­rın­da etken mad­de­si zolend­ro­nik asid olan ila­cın teda­vi­ye eklen­me­si hem has­ta­lı­ğın nük­sü­nü hem de has­ta­lı­ğa bağ­lı ölü­mü gecik­ti­ri­yor. Bu yeni anla­yış erken evre meme kan­se­ri has­ta­la­rı­nın teda­vi­sin­de pek çok onko­log tara­fın­dan artık kabul görüyor.

Has­ta­lı­ğın Nük­sü­nü 7 Ay Geciktiriyor
İleri evre meme kan­se­ri has­ta­la­rın­da uygu­la­nan anti-hor­mon teda­vi­si­ne ekle­nen ilaç, has­ta­lı­ğın nüks etme­si­ni 7 ay geciktirilebiliyor.
Anti-hor­mon teda­vi­le­ri­nin temel özel­li­ği kemo­te­ra­pi gibi yan etki­le­ri­nin olma­ma­sı ve ağız­dan alı­na­bil­me­si. Bu neden­le has­ta­la­rın yaşam kali­te­le­ri­ni kemo­te­ra­pi gibi olum­suz yön­de etki­le­mi­yor. Anti hor­mon teda­vi yön­te­mi, ile­ri evre meme kan­ser­li has­ta­lar­da uygu­lan­ma­sı son­ra­sın­da has­ta­lık, genel­lik­le 811 ay için­de tek­rar geri gele­bi­li­yor. İşte yeni araş­tır­ma bu has­ta­la­ra da umut veri­yor. Araş­tır­ma­ya göre; ile­ri evre meme kan­se­ri has­ta­la­rı­nın anti-hor­mon teda­vi­le­ri­ne eve­ro­li­mus etken mad­de­li ilaç eklen­di­ğin­de has­ta­lı­ğın nük­sü, 7 ay kadar gecik­ti­ri­le­bi­li­yor. Böy­le­lik­le anti-hor­mon teda­vi­le­re kar­şı geli­şen diren­cin kırı­lı­yor ve ile­ri evre has­ta­la­ra daha uzun süre kemo­te­ra­pi­siz bir seçe­nek sunu­lu­yor. Eve­ro­li­mus etken mad­de­li ilaç günü­müz­de böb­rek kan­se­ri teda­vi­sin­de kul­la­nı­lı­yor. Meme kan­se­ri has­ta­la­rın­da­ki umut veri­ci sonuç­la­rı­nın uzun dönem­li takip­te de devam etme­si duru­mun­da bu has­ta­lar için kul­la­nıl­ma­sı gün­de­me gelecek.
Tümör­le­rin­de Her‑2/neu” pro­te­ini faz­la mik­tar­da sap­ta­nan ile­ri evre meme kan­se­ri has­ta­la­rın­da has­ta­lı­ğın nüks etme­si­ni 6 ay kadar gecikiyor.
Her‑2” pro­te­ini tüm meme kan­se­ri has­ta tümör­le­ri­nin yak­la­şık yüz­de 25’inde faz­la mik­tar­da bulu­na­bi­len bir pro­te­in. Bu pro­te­inin faz­la­lı­ğı sap­ta­nan ile­ri evre ve erken evre meme kan­ser­li has­ta­lar­da, yaşam süre­si­ni uza­tan 2 önem­li ilaç kullanılıyor.
Her iki ilaç da yan etki­le­ri az, sade­ce tümö­re yöne­lik etki­le­ri olan akıl­lı ilaç­lar” gru­bu­na dahil ve kemo­te­ra­pi ile bir­lik­te veril­dik­le­rin­de tümö­rü küçült­me etki­le­ri daha da artı­yor. Yeni araş­tır­ma ile­ri evre, tümör­le­rin­de Her‑2” pro­te­ini­ni faz­la­ca bulu­nan has­ta gru­bu­nu yakın­dan ilgi­len­di­ri­yor. Bu has­ta­la­rın teda­vi­sin­de kemo­te­ra­pi ve tras­tu­zu­mab etken mad­de­li ilaç, Per­tu­zu­mab etken mad­de­li yeni ilaç ile bir­lik­te veril­di­ğin­de nüks süre­si­nin 6 ay kadar gecik­ti­ği görü­lü­yor. Per­tu­zu­mab etken mad­de­li yeni ila­cın, bu has­ta­lar için yeni ve önem­li bir teda­vi seçe­ne­ği ola­rak yakın gele­cek­te uygu­la­na­ca­ğı öngörülüyor.

İlgili Haberler

Leave a Comment