KTEPH ameliyatında beş merkezden biriyiz

bedrettin-22

Kro­nik trom­bo­em­bo­lik pul­mo­ner hiper­tan­si­yon, pul­mo­ner hiper­tan­si­yo­nun ame­li­yat edi­le­bi­len tek türü. Bu konu­da akla gelen ilk isim Prof. Dr. Bed­ret­tin Yıl­dı­ze­li olu­yor. Bugü­ne kadar yap­tı­ğı 250’ye yakın endar­te­rek­to­mi ope­ras­yo­nuy­la Tür­ki­ye­’­nin dün­ya­da­ki beş KTEPH mer­ke­zin­den biri hali­ne gel­di­ği­ni söy­le­yen Yıl­dı­ze­li, ame­li­yat edi­le­me­ye­ce­ği­ne karar veri­len has­ta­lar hak­kın­da mut­la­ka ikin­ci bir mer­kez­den görüş alın­ma­sı gerek­ti­ği­ni vurguluyor.

KTEPH nedir?

Kro­nik trom­bo­em­bo­lik pul­mo­ner hiper­tan­si­yon (KTEPH). Diğer­le­rin­de ilaç teda­vi­si veya akci­ğer nak­li gibi seçe­nek­ler orta­ya çıkı­yor. KTEPH has­ta­sı ame­li­yat edil­di­ğin­de pul­mo­ner arter hiper­tan­si­yon kal­mı­yor. Sed­ye­de gelip, sizin gibi yürü­ye­rek çıkıyor. 

Bu has­ta­lık nasıl mey­da­na geliyor? 

Akci­ğer damar­la­rı­na bir şekil­de bir pıh­tı geli­yor. En basi­ti bacak damar­la­rın­da­ki pıh­tı uzun yol­cu­luk­tan son­ra akci­ğe­re geli­yor. KTEPH has­ta­la­rı­nın çoğun­da pul­mo­ner embo­li öykü­sü bulu­nu­yor. Bu has­ta­la­ra anti­ko­agü­lan teda­vi veri­li­yor. Bunun ilk teda­vi­si kan sulan­dı­rı­cı ilaç Couma­di­n­’­dir. Tür­ki­ye­’­de yapıl­mış bir kayıt çalış­ma­sı­na göre pul­mo­ner embo­li geçi­ren has­ta­la­rın yak­la­şık %5’i KTEPH has­ta­sı olu­yor. Ülke­mi­zin nüfu­su­nu göz önü­ne aldı­ğı­mız­da sene­de 1000 civa­rın­da KTEPH has­ta­sı olma­sı gere­ki­yor. Pul­mo­ner embo­li damar için­de zaman­la orga­ni­ze ola­rak yer kap­la­ma­ya baş­lı­yor ve damar­la­rın tıkan­ma­sı­na neden olu­yor. Bunun sonu­cun­da has­ta­lar­da cid­di nefes dar­lı­ğı, göğüs ağrı­sı şika­yet­le­ri olu­şu­yor. Bu tip has­ta­la­rın vakit kay­be­dil­me­den uzman bir mer­kez tara­fın­dan değer­len­di­ril­me­si gerek­mek­te­dir. Eğer has­ta ame­li­ya­ta uygun görül­mez­se mut­la­ka ikin­ci bir uzman görü­şü alınmalıdır. 

Bu grup has­ta­la­rın baş­vu­ra­ca­ğı uzman mer­kez­le­rin ne gibi özel­lik­le­ri olmalıdır?

KTEPH ame­li­ya­tı için karar alın­ma­sı aşa­ma­sın­da bu konu­da dene­yim­li bir mer­kez­den mut­la­ka ikin­ci görüş alın­ma­sı gerek­ti­ği­ni vur­gu­la­mış­tım. Bu duru­mun altı kıla­vuz­lar­da da aynı şekil­de çizil­miş­tir. Bir mer­ke­zin başa­rı ora­nı tec­rü­be­siy­le doğ­ru oran­tı­lı­dır. Bugü­ne kadar mer­ke­zi­miz­de yak­la­şık 250’ye yakın ame­li­yat gerçekleştirdik.

UZUN VE ZOR BİR OPERASYON

Ope­ras­yon­da tam ola­rak ne yapıyorsunuz? 

Damar içe­ri­sin­de oluş­muş bir pıh­tı­nın daha son­ra fib­röz doku ile orga­ni­ze olma­sı ve damar­la bütün­leş­me­si söz konu­su. Ame­li­yat sıra­sın­da her iki akci­ğer­de­ki 18 dama­ra tek tek gire­rek bun­la­rı çıkartıyoruz. 

Çok zor bir ame­li­ya­ta benziyor…

Evet, çok zor ve 78 saate kadar uza­ya­bi­len bir ameliyat. 

Resim1

KTEPH han­gi has­ta­lık­lar­la karışıyor?

KTEPH, nefes dar­lı­ğı, göğüs ağrı­sı, ödem, sen­kop vb semp­tom­la­rı nede­ni ile bir­çok akci­ğer ve kalp has­ta­lı­ğı ile karış­tı­rı­la­bi­li­yor (KOAH, Astım vb.) Has­ta­la­ra yan­lış ya da geç tanı konulabiliyor. 

Dün­ya­nın Sayılı 

Mer­kez­le­rin­den Biriyiz

Tür­ki­ye­’­de KTEPH has­ta­sı takip eden kaç mer­kez var?

İst­anb­ul, Anka­ra ve İzm­ir baş­ta olmak üze­re bir­çok mer­kez­de KTEPH has­ta­la­rı takip edil­mek­te. Ulus­la­ra­ra­sı norm­la­ra göre, bir mer­ke­zin KTEPH mer­ke­zi ola­bil­me­si için yıl­da en az 20 has­ta takip etme­si bek­le­ni­yor. Bura­dan hare­ket­le Tür­ki­ye­’­de 78 civa­rın­da mer­kez var diyebiliriz.

Cer­ra­hi dene­yi­mi­ni­zi bizim­le pay­la­şır mısınız?

Ame­li­yat­la­rı­mı­zı Koşu­yo­lu Kalp Has­ta­ne­si ile bir­lik­te yapı­yo­ruz. Bu yıl şu ana dek 67 ame­li­yat yap­tık. Dün­ya­da yıl­da 50’den faz­la bu ame­li­ya­tı yapan 5 mer­kez var, biz de onlar­dan biri­yiz. Refe­rans mer­kez ola­bil­mek için yıl­da her 1 mil­yon kişi­den biri­ni ame­li­yat etmek gere­ki­yor. Hede­fi­miz Tür­ki­ye­’­de 1 yıl içe­ri­sin­de 75 kişi­yi ame­li­yat ede­rek ile­ri düzey mer­kez konu­mu­na gelmek. 

Avru­pa­’­da, biri Fran­sa­’­da, diğe­ri de İng­ilt­er­e’­de olmak üze­re 2 mer­kez bu sayı­ya ula­şı­yor. Biz de bunu ger­çek­leş­ti­ren üçün­cü mer­kez ola­ca­ğız. Ülke­miz adı­na gurur duy­du­ğu­muz bir başa­rı öykü­sü oldu­ğu­nu düşünüyoruz.

Çün­kü ame­li­yat uzun sürü­yor, hiç­bir sorun olma­sa da ame­li­yat­tan son­ra has­ta 34 gün yatı­rı­lı­yor. Dola­yı­sıy­la siz has­ta­ne­nin bütün kay­nak­la­rı­nı tüke­tir­si­niz, baş­ka bir iş yapa­maz hale getirirsiniz. 

Ame­li­yat son­ra­sı has­ta­la­rı­nı­zı neler bekliyor?

Olduk­ça uzun süren bir ame­li­yat oldu­ğu için, her­han­gi bir komp­li­kas­yon geliş­me­se bile, son­ra­sın­da yoğun bakım ve ser­vis olmak üze­re has­ta yak­la­şık 1 haf­ta has­ta­ne­de kalı­yor. Dola­yı­sıy­la bu has­ta gru­bu için dene­yim­li ve ken­di­ni bu işe ada­mış bir eki­bin var­lı­ğı çok önem­li yer tutuyor. 

KTEPH ala­nın­da son yıl­lar­da far­kın­da­lık git­tik­çe artı­yor ve konu ile ilgi­le­nen hekim­le­rin de sürek­li ola­rak gün­cel bil­gi­le­re ulaş­ma­sı gere­ki­yor. Bu neden­le her yıl konu­sun­da uzman dış mer­kez­le­re gidip yeni­lik­le­ri takip etme­ye çalışıyorum. 

ekip

AME­Lİ­Y­AT ŞAN­SI OLMA­YAN HAS­TA­LAR İÇİN MEDİKAL 

TEDA­Vİ MÜM­KÜN MÜ? 

KTEPH has­ta­la­rı size nasıl ulaşıyor?

Tür­ki­ye­’­de nüfu­sa oran­la yak­la­şık 1000 KTEPH has­ta­sı olma­sı gere­ki­yor lakin bize baş­vu­ran sayı bunun çok çok altın­da. KTEPH ala­nın­da far­kın­da­lı­ğın art­ma­sı ile cer­ra­hi için mer­kez­le­re baş­vu­ra­cak has­ta sayı­sı da arta­cak­tır. Örne­ğin 5 yıl önce baş­la­dı­ğı­mız­da yıl­da 5 ame­li­yat yapı­yor­ken, şu an bu sayı 70’lere ulaştı.

Size gelen­ler ara­sın­da yan­lış teş­his nede­niy­le bek­le­til­miş çok has­ta olu­yor mu?

Örne­ğin bugün gelen has­ta­lar­dan biri 5 yıl­dır KOAH diye takip edi­li­yor­muş. Evet, KOAH da eşlik ede­bi­lir ama has­ta­nın kötü­leş­me­si­nin nede­ni KOAH ya da astı­ma bağ­lı olma­dı­ğı­nı orta­ya koy­duk. Yine bir baş­ka has­ta 25 yıl embo­li tanı­sı ile takip edil­miş ve KTEPH oldu­ğu tes­pit edi­le­me­miş. Ne yazık ki bu tür vaka­la­ra çok sık rastlıyoruz.

Her KTEPH has­ta­sı bu ame­li­yat için uygun mu?

Risk hesa­bı yapı­lıp ame­li­ya­tın fay­da etme­ye­ce­ği­ne karar veril­miş has­ta­lar­da ya da ame­li­yat son­ra­sı pul­mo­ner hiper­tan­si­yo­nu devam eden has­ta­lar için artık endi­kas­yon­lu bir ilaç var. Adı Rioci­gu­at ve ülke­miz­de de kul­la­nı­ma gir­di. Ama dedi­ğim gibi ikin­ci bir uzman görü­şü alın­ma­sı önemli. 

Son ola­rak bu başa­rı­mı­zı Sağ­lık turiz­min­de bir avan­ta­ja dönüş­tü­re­bi­lir miyiz? 

Doğu Avru­pa­’­dan hat­ta Ira­k­’­tan­has­ta­lar genel­lik­le Avru­pa­’­da­ki mer­kez­le­ri ter­cih edi­yor­lar. Oysa­ki bizim bu has­ta­la­rı ülke­mi­ze çeke­bil­me­miz lazım. 

Akci­ğer nak­lin­de emek­le­me döne­mi­ni yaşıyoruz 

Akci­ğer nak­li ile ilgi­li neler söy­le­ye­bi­lir­si­niz, Tür­ki­ye­’­de akci­ğer nak­li ne aşamada?

Tür­ki­ye akci­ğer nak­lin­de emek­le­me döne­min­de hala. Kas­tım şu: Sayı ola­rak 100’e yakın bir nakil yapıl­dı ama sağ­ka­lım oran­la­rı­mız yurt dışın­da­ki mer­kez­le­re yakın değil. Bunun bir­çok sebe­bi var. Henüz öğren­me peri­yo­dun­da­yız. 5 tane mer­kez var şu anda. İvme kazan­dır­ma­mız lazım ama kazan­dı­ra­mı­yo­ruz. Bura­da kısa bir zaman için­de başa­rı­lı nakil­ler yapıp insan­la­rı ikna etme­miz lazım. Yok­sa has­ta­la­rın büyük çoğun­lu­ğu yurt dışı­na git­mek için ısrar­la her kana­lı zor­lu­yor. Oysa bu da nere­dey­se imkan­sız. Birin­ci­si Tür­ki­ye­’­de yapı­la­bi­len bir ope­ras­yon, ikin­ci­si Avru­pa­’­da­ki mer­kez­le­rin Türk vatan­daş­la­rı­na nakil yap­ma­sı şu anda yasaklandı. 

Neden?

Tür­ki­ye­’­den organ alma­dık­la­rı için. Tür­ki­ye hem coğ­ra­fi ola­rak uzak kalı­yor hem de biz onla­ra organ ver­mi­yo­ruz gali­ba. Şim­di Siz iste­di­ği­niz kadar da para ver­se­niz, Tür­ki­ye­’­den gelen has­ta­la­ra nakil yap­mı­yo­ruz!” kara­rı aldılar. 

Mar­ma­ra Üni­ver­si­te­si­’n­de baş­la­mış­tı­nız akci­ğer nak­li­ne. Başa­rı­lı ola­bil­di­niz mi?

Bu yıl baş­la­dık, bir tane yap­tık ve ara ver­dik 6 ay kadar. O ara­da yurt dışı­na git­tik gel­dik, tek­rar her şeyi göz­den geçir­dik. İki has­ta yaz­dır­dık şim­di lis­te­ye, uygun donör çık­ma­sı duru­mun­da bu has­ta­la­rı nak­li­ni gerçekleştireceğiz. 

İlk has­ta­nız ne oldu?

Erken dönem­de ex oldu. Çok faz­la kana­ma prob­le­mi yaşa­dık has­ta­da. Ame­li­ya­ta bağ­lı bir kana­ma değil de baş­ka bir kana­ma nede­li ile kay­bet­tik. Zor bir has­ta gru­bu ve ile­ri evre­de mer­kez­le­re baş­vu­ru­yor­lar. İleri dere­ce­de has­ta­lar. Biraz önce bir has­ta gel­di, önce­lik­le kilo ver­me­si gerek­ti­ği­ni söy­le­dim. Yurt dışın­da­ki mer­kez­le­re bak­tı­ğı­mız­da nakil için gelen has­ta­la­ra şayet kilo­su yük­sek ise, uygun bir diyet prog­ra­mı veri­li­yor. Biz­de genel­lik­le has­ta­lar mer­ke­ze sed­ye ile geli­yor­lar ve hat­ta siga­ra içme­ye devam eden has­ta­la­rı­mız bile var. 

Şu anda dün­ya­da başa­rı duru­mu nedir akci­ğer nak­li­nin, art­ma­sı bek­le­ni­yor mu?

5 yıl­lık sağ­ka­lım yüz­de 50. Akci­ğer çok spe­si­fik bir organ. Böb­re­ği kapa­lı bir yer­de yapı­yor­su­nuz, akci­ğer açık, sürek­li havay­la bir şey­ler geli­yor. Böb­rek has­ta­sı­nın genel sağ­lık duru­mu da iyi­dir. Bizim has­ta­mız nefes ala­mı­yor, yürü­ye­mi­yor, yemek yiye­mi­yor, kas­lar atro­fi hali­ne gel­miş. Solu­num kas­la­rı da atro­fi olu­yor. Tür­ki­ye­’­de bir­kaç yılı­mız var, ama ola­cak inşal­lah. Sağ­lık Bakan­lı­ğı tama­men destekliyor. 

İlgili Haberler

Leave a Comment