Komorbid Anksiyete ve Depresyonda Tedavi Sonuçları

Doç. Dr. Nes­rin Dilbaz
Anka­ra Numu­ne Has­ta­ne­si 2. Psi­ki­yat­ri Kli­nik Şefi

Ulu­sal Eş Tanı Çalış­ma­sı sonuç­la­rı­na göre, MDB­’­ye sahip has­ta­la­rın bir­ço­ğun­da hem has­ta­lı­ğın yıkı­cı etki­si­ne, hem de teda­vi­ye diren­ce kat­kı­da bulu­nan bir­çok eşta­nı­nın oldu­ğu­dur. Son 12 ay için­de MDB tanı­sı olan has­ta­lar­da dep­res­yo­na en sık eşlik eden psi­ki­yat­rik duru­mun ank­si­ye­te bozuk­luk­la­rı oldu­ğu bil­di­ril­miş­tir (1). Majör dep­res­yo­na yük­sek düzey­de ank­si­ye­te­nin eşlik etti­ği has­ta­lar­da dep­re­sif has­ta­lı­ğın cid­di­ye­ti ve işlev­sel­lik­te­ki bozul­ma (2), has­ta­lı­ğın kro­nik­leş­me­si (3) ve inti­har ris­kin­de artış (4) gösterilmiştir.

Majör dep­res­yo­nu olan ayak­tan has­ta­lar­da ank­si­ye­te bozuk­luk­la­rı ile yaşam boyu eşta­nı­lı­lık eski çalış­ma­lar­da %40 ila %50 düze­yin­de­dir (5,6). Ulu­sal Men­tal Sağ­lık Enstitüsü’nün ortak oldu­ğu dep­res­yon çalış­ma­sın­da 2 yıl­lık izlem süre­sin­ce panik atak­la­rın dep­res­yo­na eşlik etme­si­nin daha düşük düzey­de iyi­leş­me ile iliş­ki­li oldu­ğu gös­te­ril­miş­tir (7). 8 aylık bir izlem çalış­ma­sın­da birin­ci basa­mak­ta yay­gın ank­si­ye­te bozuk­lu­ğu (YAB) ya da panik bozuk­luk öykü­sü olan dep­re­sif has­ta­la­rın epi­zod­la­rı­nın daha az iyi­leş­ti­ği sap­tan­mış­tır (8). Gay­nes ve arka­daş­la­rı­nın çalış­ma­sın­da majör dep­re­sif bozuk­lu­ğu olan has­ta­lar 1 yıl süre ile üçer aylık ara­lık­lar­da değer­len­di­ril­miş, 12 haf­ta­nın sonun­da has­ta­lar­dan ank­si­ye­te bozuk­lu­ğu eş tanı­sı olan­la­rın halen bir dep­re­sif epi­zod içe­ri­sin­de olma­sı anlam­lı ola­rak daha sık­tır (%82’ye %57, risk ora­nı: 1,44) ve ank­si­ye­te bozuk­lu­ğu olma­yan has­ta­la­ra göre 12 aylık süreç­te işlev­sel olma­dık­la­rı gün­ler daha faz­la­dır (67,1 güne 227,5) (9).

Eş Tanı­lı Dep­res­yon ve Ank­si­ye­te Durum­la­rın­da Tedavi
Dep­re­sif bozuk­luk­lar ve ank­si­ye­te bozuk­luk­la­rı­nın teda­vi yak­la­şı­mı­nın belir­len­me­sin­de­ki önem­li nok­ta; teda­vi hede­şe­rin­de­ki pri­mer duru­mun belir­len­me­si­dir. Bu seçim inti­har giri­şim­le­ri gibi cid­di ve önem­li risk­ler temel alı­na­rak belir­le­ne­bi­lir. Dep­res­yo­na bağ­lı apa­ti, nega­tif düşün­ce ve duy­gu­lar gibi durum­lar­da bir­çok teda­vi kıla­vu­zu­na göre kural ola­rak ank­si­ye­te bozuk­lu­ğun­dan önce dep­res­yo­nu teda­vi etmek önem­li­dir. Baş­la­na­cak olan anti­dep­re­san ilaç teda­vi­si­ne ekle­necek olan psi­ko­te­ra­pi­nin tek­li teda­vi­ye göre daha etkin ola­ca­ğı da belir­til­mek­te­dir (10).

Bu konu­da yapıl­mış kar­şı­laş­tır­ma­lı çalış­ma­lar göz­den geçi­ril­di­ğin­de: Tol­lef­son ve arka­daş­la­rı­nın meta­ana­li­zin­de şuok­se­tin ve tri­sik­lik anti­dep­re­san­lar dep­res­yo­nun ve ank­si­ye­te semp­tom­la­rı­nın yatış­ma­sı konu­sun­da pla­se­bo­ya göre kar­şı­laş­tı­rı­la­bi­lir düzey­de etkin bulun­muş­tur (4). Faw­cett ve arka­daş­la­rı­nın meta­ana­li­zin­de ise nefa­zo­don ve imip­ra­min kar­şı­laş­tır­ma­sın­da yal­nız­ca nefa­zo­don dep­res­yo­na eşlik eden ank­si­ye­te semp­tom­la­rı­nın yatış­tı­rıl­mı­san­da etkin bulun­muş­tur (11). Bir baş­ka meta­ana­li­zin sonuç­la­rı­na göre ven­la­fak­sin dep­res­yon ve eşlik eden ank­si­ye­te ve soma­ti­zas­yon belir­ti­le­ri­ni yatış­tır­ma­da tra­zo­don ve imip­ra­mi­ne üstün­lük gös­ter­miş­tir (12).

Fava ve arka­daş­la­rı, çalış­ma­la­rın­da ank­si­ye­te­li dep­res­yo­nun teda­vi­sin­de şuok­se­tin, sert­ra­lin ve parok­se­tin ara­sın­da anlam­lı fark­lı­lık bul­maz­ken (13) bir baş­ka çalış­ma­da majör dep­re­sif bozuk­luk ve yay­gın ank­si­ye­te bozuk­lu­ğu olan 368 has­ta çift kör pla­se­bo kont­rol­lü ola­rak çalı­şıl­mış ve ven­la­fak­si­nin şuok­se­ti­ne oran­la hem dep­res­yon hem de ank­si­ye­te puan­la­rın­da daha yük­sek oran­da düşüş yap­tı­ğı bulun­muş­tur (14). Sert­ra­lin ve bup­ro­pi­onun pla­se­bo­ya üstün bulun­du­ğu ancak ara­la­rın­da fark bulun­ma­dı­ğı bir çalış­ma (15) ile bir­lik­te obse­sif kom­pul­sif semp­tom­la­rın eşlik etti­ği post ‑par­tum has­ta­lar­da tek başı­na ve biliş­sel dav­ra­nış­çı tera­pi (BDT) ile bir­lik­te uygu­la­nan parok­se­tin tedav­si­nin bir­bi­ri­ne üstün­lü­ğü­nün bulun­ma­dı­ğı bir çalış­ma da lite­ra­tür­de yeri­ni almış­tır. Buna kar­şı­lık panik bozuk­luk ya da trav­ma son­ra­sı stres bozuk­lu­ğu­nun eşlik etti­ği 1801 yaş­lı dep­re­sif ya da dis­ti­mik bozuk­lu­ğu olan has­ta­nın dahil edil­di­ği bir çalış­ma­da medi­kas­yon ve prob­lem çöz­me tera­pi­si­ni bira­ra­da içe­ren teda­vi­nin yal­nız­ca ilaç teda­vi­si­ne oran­la daha etkin oldu­ğu gösterilmiştir(17). Led­ley ve arka­daş­la­rı sos­yal ank­si­ye­te bozuk­lu­ğu belir­ti­le­ri olan dep­re­sif has­ta­lar­da şuok­se­ti­nin pla­se­bo ya da BDT ile kom­bi­nas­yo­nu ara­sın­da fark bul­ma­mış­tır (18).

McIntr­ye ve arka­daş­la­rı en az 6 haf­ta­dır bir sero­to­nin geri alım inhi­bi­tö­rü ya da ven­la­fak­sin­le teda­vi edi­len ve halen kalın­tı dep­re­sif belir­ti­le­ri olan ank­si­ye­te­li dep­res­yon has­ta­la­rı­nın teda­vi­le­ri­ne keti­apin ekle­miş ve pla­se­bo­ya göre teda­vi etkin­li­ği­nin keti­apin gru­bun­da üstün oldu­ğu­nu belir­le­miş­ler­dir (19).

Bu çalış­ma­la­rın sonuç­la­rı­na bütün ola­rak bakıl­dı­ğın­da; sert­ra­lin, parok­se­tin, şuok­se­tin, ven­la­fak­sin, nefa­zo­don ve bup­ro­pi­on gibi modern anti­dep­re­san­la­rın ank­si­ye­te­li dep­res­yo­nu olan has­ta­lar­da hem dep­re­sif hem de ank­si­ye­te semp­tom­la­rı­nı yatış­tır­ma konu­sun­da pla­se­bo­ya üstün olduk­la­rı görül­mek­te­dir. Başa baş kar­şı­laş­tır­ma­lar nadir­dir ve genel ola­rak (16) üstün­lük­ler tri­sik­lik anti­dep­re­san­la­ra kar­şı gibi görün­mek­te­dir. Has­ta seçi­mi ve çalış­ma araç­la­rı­na dik­kat edil­me­si gerek­mek­le bir­lik­te bir­kaç çalış­ma­da SNRI­’­la­rın SSRI­’­la­ra üstün oldu­ğu görül­mek­te­dir. Antip­si­ko­tik ilaç­lar­la güç­len­dir­me­le­rin ank­si­ye­te­li dep­res­yon has­ta­la­rın­da kar­şı­laş­tı­rıl­dı­ğın­da az sayı­da lite­ra­tür olma­sı­na rağ­men (2022) keti­api­nin mono­te­ra­pi veya anti­dep­re­san teda­vi­ye ekle­ne­rek bu alan­da etki­li ola­bi­le­ce­ği­ne iliş­kin çalış­ma­lar mev­cut­tur (2331).

İlgili Haberler

Leave a Comment