Garipoğlu vicdanına yenildi, intihar videosu yalnızlıktan”

intihar

Geç­ti­ği­miz ay önce Münev­ver Kara­bu­lu­t­’un kati­li Cem Gari­poğ­lu ve ardın­dan Youtu­be­’­ta veda mesa­jı pay­laş­tık­tan son­ra ken­di­ni öldü­ren Memh­met Piş­kin, inti­ha­rı bir kez daha gün­de­me taşı­dı. Çok fark­lı yorum­lar yapıl­dı, tar­tış­ma­lar yaşan­dı. Ünlü psi­ki­yat­rist Prof. Dr. Kerem Dok­sa­t­’a göre, Cem Gari­poğ­lu­’­nu inti­ha­ra sürük­le­yen sebep vic­dan aza­bı çek­me­si. Dok­sat, inti­har vide­osu pay­laş­ma­nın ise teş­hir­ci­lik oldu­ğu­nu ve günü­müz­de her şeyin bir teş­hir mal­ze­me­si ola­bil­di­ği­ni söylüyor.

İns­anl­ar neden inti­har eder?

Yoğun stres veri­ci hayat olay­la­rı, peri­şan­lık, bed­baht­lık, haya­tın anla­mı­nı kay­bet­me­si, ken­di­ni ve baş­ka­la­rı­nı seve­me­me, hapis­ha­ne­ye düş­me, ora­da homo­sek­sü­el yaşan­tı­lar veya diğer bazı cin­sel sal­dı­rı­la­ra maruz kal­ma gibi şey­ler insan­la­rın ümi­di­ni kay­bet­me­si­ne yol açıp inti­ha­ra sebep olu­yor. Ayrı­ca göç, trav­ma son­ra­sı stres bozuk­lu­ğu, dep­res­yon, bipo­lar bozuk­luk ve şizof­re­ni­de de inti­ha­ra çok sık rastlıyoruz.

Cem Gari­poğ­lu­’­nun inti­ha­rı­nı nasıl yorumluyorsunuz?

Cem Gari­poğ­lu­’­nun inti­ha­rı ente­re­san bir tab­lo. Biz inti­har­la­rı diğer­kâm­ca olan­lar ve olma­yan­lar diye kaba­ca iki­ye ayı­rı­yo­ruz. Diğer­kâm­lık, yani alt­ru­izm, bir şey bek­le­me­den ver­mek demek. Alt­rus­tik inti­har­lar­da kişi her­ke­si öldür­dük­ten son­ra son ola­rak sila­hı ken­di­si­ne çevi­rir. Diğer­kâm­cı olma­yan inti­har­lar­da sade­ce ken­di­ni öldü­rür. Cem Gari­poğ­lu gibi bir suç işle­yen­le­re hapis­ha­ne­de mut­la­ka cin­sel istis­mar­da bulu­nu­yor­lar. Öyle bir şey de olmuş ola­bi­lir. Hayat­tan ümi­di­ni kay­bet­ti­ği için, yapa­cak baş­ka bir şey, bir çıkış yolu bula­ma­dı­ğı için ken­di­si­ni öldür­müş­tür. Ben öle­yim ki lanet­ler­den kur­tu­la­yım, benim işle­di­ğim ağır güna­hı her­kes gör­sün, bun­dan ibret alsın, baş­ka­la­rı bunu yap­ma­sın” şek­lin­de diğer­kâm­ca bir intihar.

Bu vic­dan aza­bı mı yok­sa baş­ka bir şey mi?

Tabii, vic­dan aza­bı kesinlikle.

Peki biri­ni bu şekil­de öldür­mek için sos­yo­pat olmak gerek­mez mi? Bir sos­yo­pat da vic­dan aza­bı çeke­bi­lir mi?

En ağır sos­yo­pat­lar­da bile çok az da olsa bir süpe­re­go par­ça­sı bulu­na­bi­li­yor. Piş­man­lık, ümit­siz­lik duya­ma­ya­cak kadar süpe­re­go­su olma­say­dı otu­rur ora­da, yaşa­ya­ca­ğı kadar yaşar­dı. Demek düşük de olsa bir süpe­re­go par­ça­sı kal­mış ki ken­di­ni öldürmüş.

Ceza­evi­ne ilk gir­di­ği gün­ler­de ver­di­ği röpor­taj­lar­da özgür kala­ca­ğı gün­ler­le ilgi­li plan­lar yap­tı­ğı­nı bili­yo­ruz. Bu süre için­de ne değiş­miş olabilir?

1970’li yıl­lar­da Elisa­beth Küb­ler-Ross adın­da İsv­içr­eli bir psi­ki­yat­rist özel­lik­le kan­ser has­ta­la­rı üze­rin­de çalış­mış ve arka arka­ya gelen bir seri kayıp tep­ki­le­ri­ni kay­det­miş. Her­hal­de bu çocuk­ta da öyle bir şey oldu. Önce her­hal­de bir Why me?, Neden Ben?” saf­ha­sı oldu, ardın­dan inkar saf­ha­sı; inkar da adap­tas­yo­nu­nu sağ­la­ya­ma­dıy­sa pazar­lık etme, dep­res­yo­na gir­me ve son­ra­sın­da tüken­me, izo­las­yon ve ken­di­ni tes­lim etme… En azın­dan dört-beş aşa­ma­dan geç­miş­tir. Bu bir nevi, kayıp, yas reak­si­yo­nu. Bütün savun­ma meka­niz­ma­la­rı çök­müş, sonun­da exha­us­ti­on, yani tüken­me gerçekleşmiş.

Meh­met Piş­kin örne­ği­ne bakar­sak, bir insan neden Youtu­be­’a inti­har vide­osu yükler? 

Etra­fa ibret ver­mek için. Bir nevi de teş­hir­ci­lik olu­yor tabii. Exhi­bi­ti­onism illa ki cin­sel olmak zorun­da değil, inti­ha­rı­nı, giy­dik­le­ri­nin mar­ka­sı­nı, göm­le­ğin yaka­sın­da­ki roze­ti birer sem­bol ola­rak kul­la­nı­la­bi­li­yor insanlar.

 26

HER­KES ROBİ­NS­ON CRU­SOE GİBİ YAŞIYOR

Sos­yal med­ya­nın etki­si var mı teşhircilikte?

Hepi­miz teş­hir­ci olduk. Face­bo­ok­’­ta bil­mem kaç tane adre­si­miz var. Ora­da hem ken­di aile sır­la­rı­mı­zı, hem git­ti­ği­miz her yeri pay­la­şı­yo­ruz. Sos­yal­leş­mek için de kaçı­nıl­maz oldu bir yan­dan da. Bu devir­de siz biri­ni ara­maz­sa­nız o sizi ara­mı­yor, siz biri­ni sor­maz­sa­nız o sizi sor­mu­yor. Her­kes Robin­son Cru­soe gibi ken­di ada­la­rın­da yaşa­ma­ya baş­la­dı. Kim­se kim­sey­le ilgi­len­mi­yor, sürek­li baş­ka­la­rın­dan bek­li­yor. Bu da alt­ru­izm. Tama­men bir tec­rit, içi­ne gömül­me yaşı­yo­ruz. O yüz­den son dönem­de­ki tera­pi­ler­de Önce ken­di­ni düşü­ne­cek­sin” diyo­ruz. Her­kes­ten yüz­de 51 daha önem­li­si­niz, her­kes yüz­de 49 önemli.

Bu yal­nız­lık hali han­gi psi­ki­yat­rik sorun­la­ra neden oluyor? 

En baş­ta dep­res­yon ve dep­res­yon mut­la­ka tek­rar­lar. Bipo­lar dep­res­yon 50 sene son­ra bile tek­rar­lar. Dep­res­yon­la gelen bir has­ta­nın 1015 sene son­ra bibop­lar bozuk­lu­ğu oldu­ğu­nu anlı­yor­su­nuz, kar­şı­nı­za manik tab­loy­la geliyor.

San­ki günü­müz­de her­kes biraz bipo­lar gibi mi yaşıyor?

Bipo­lar bozuk­luk yeni bir hayat tar­zı. Tür­ki­ye­’­de DSM 5 gibi ucu­be­le­re göre teş­his koyar­sak her­kes bipo­lar. O kadar kolay­laş­tır­dı­lar ki teş­his koy­ma­yı; içi­niz sıkı­lı­yor mu, meme­ler­de şiş­kin­lik, alın­gan­lık olu­yor mu, zaman zaman duy­gu duru­mun­da oyna­la­ma­lar olu­yor mu” evet­se bipolarsın!

Bipo­lar­dan inti­har çok yay­gın­dır. Mut­la­ka ilaç kul­la­nı­yo­ruz. Lit­yum hala en etki­li ilaç. Yüz­de 40 ora­nın­da dep­res­yon­dan, yüz­de 60 ora­nın­da mani­den koru­yor. Bun­la­rı kul­lan­maz­sa­nız insan­lar hemen hemen mut­la­ka inti­har ediyor.

İNT­İH­AR KOR­KAK­LIK DEĞİL, CESA­RET İŞİ

Top­lu­mun inti­ha­ra bakı­şı hak­kın­da ne düşünüyorsunuz?

Bugün tak­si­de gelir­ken rad­yo­da din­le­dik. Sanı­rım Trab­zo­n­’­da atla, atla, atla!” diye mil­let arka­dan alkış tutu­yor­du. Kor­kunç bir şey ama top­lum inti­ha­rı teş­vik eder hale gel­di. Kolek­tif his­te­rik psi­koz­dur bu. Ade­ta diso­si­ye olu­yor­lar, çözü­lü­yor­lar, ger­çek­ler­den uzak­la­şıp yaban­cı­la­şı­yor­lar. Hit­ler de zama­nın­da bu tip şey­le­ri kullanmıştı.

İnt­ih­ar eden­le­rin med­ya­da, sos­yal med­ya­da kor­kak­lık­la suç­lan­ma­sı doğ­ru mu? Bu tarz yak­la­şım­lar inti­har etme potan­si­ye­li olan kişi­le­ri nasıl etkiler?

Olum­suz, pekiş­ti­ri­ci bir rol oynu­yor. İnt­ih­ar kor­kak­lık­tan ziya­de cesa­ret işi. İns­an­ın ken­di­ni öldür­me­si için çok cesur olma­sı lazım.

İnt­ih­ar nok­ta­sı­na gel­miş olan insan­lar iyi­le­şe­bi­lir mi?

Gayet tabii. Eğer empa­ti ile yak­la­şı­lır­sa, hayat­tan neler bek­le­ye­bi­le­ce­ği, için­de anlam taşı­ya­bi­le­ce­ği, gelecek için plan yapı­la­bi­le­ce­ği, hobi­ler edi­ni­le­bi­le­ce­ği tat­lı­lık­la tel­kin edi­lir­se o insan­lar kazanılabilir.

Mut­la­ka psi­ki­yat­rik teda­vi alma­la­rı gere­ki­yor mu?

En ufak bir sıkın­tı­da psi­ki­yat­ris­te gel­sin­ler. Kli­nik psi­ko­log­lar bile bu işte yetk­li değil. ABD­’­de onlar da ilaç vere­bi­li­yor­lar ama Tür­ki­ye­’­de bu yasak.

İlgili Haberler

Leave a Comment