Ebola pandemiye neden olabilir!

_76761325_g3550110-testing_a_bat_for_ebola_virus-spl

Roc­he tara­fın­dan iki yıl­da bir, beşin­ci­si İst­anb­ul­’­da düzen­le­nen Enfek­si­yon Has­ta­lık­la­rı Sem­poz­yu­mu­’n­da dün­ya tıp gün­de­min­de olan virüs­ler­le ilgi­li en yeni bil­gi­ler pay­la­şıl­dı. Az sayı­da Türk heki­min davet­li oldu­ğu sem­poz­yu­mu takip eden Hacet­te­pe Üni­ve­ris­te­si Tıp Fakül­te­si Öğre­tim Üye­si Tıb­bi Mik­ro­bi­yo­lo­ji Uzma­nı Prof. Dr. Ahmet Pınar, HIV virü­sü­nü dün­ya­dan ere­di­ke ede­bi­lecek adım­la­rın henüz atı­la­ma­dı­ğı­nı, bunun yanın­da şans­lı has­ta­la­rın kul­la­nı­la­bi­le­ce­ği sofis­ti­ke yön­tem­ler üze­rin­de çalı­şıl­dı­ğı­nı anlat­tı. Dün­ya­nın kabu­su hali­ne gelen ebo­la hak­kın­da ise bilim çev­re­le­ri­ni kor­ku­tan ihti­mal, virü­sün hava yoluy­la bula­şa­cak şekil­de mutas­yo­na uğra­ma­sı. İşte sem­poz­yu­mun Prof. Dr. Pına­r­’a göre ilgi çeken başlıkları:

RUBEL­LA­’­DA IMMÜNB­LOT DAHA İYİ

Bu top­lan­tı­da, torch enfek­si­yon­la­rı dedi­ği­miz grup­tan her­pes simp­leks enfek­si­yo­nu, sifi­lis ve CMV enfek­si­yo­nu ince­len­di. HSV­’­de sero­lo­jik test­le­rin avan­taj­la­rın­dan ve deza­van­taj­la­rın­dan bah­se­dil­di. HSV­’­nin dok­tor­lar tara­fın­dan pek üze­rin­de durul­ma­dı­ğı, önem­sen­me­di­ği fakat özel­lik­le geni­tal her­pe­sin has­ta­lar­da çok büyük psi­ko­lo­jik sorun­la­ra neden oldu­ğu vur­gu­lan­dı. HSV I geçi­ren has­ta­la­rın HSV II’­den korun­ma­dı­ğı, oysa HSV II enfek­si­yo­nu olan­la­rın HSV I’den korun­du­ğu, buın­la­rın test­le­ri­nin yapıl­ma­sı, top­lu­mun, özel­lik­le de cin­sel part­ne­ler­lin korun­ma­sı gerek­ti­ği üze­rin­de duruldu.
Rubel­la hak­kın­da tanı test­le­ri üze­rin­de durul­du daha çok. Yay­gın ola­rak kul­la­nı­lan Eli­sa test­le­ri­nin sonuç­la­rı ara­sın­da olduk­ça büyük fark­lı­lık­lar ve tutar­sız­lık­lar oldu­ğu vur­gu­lan­dı. İmm­ünbl­ot­’­un daha iyi sonuç­lar ver­di­ği­nin altı çizil­di. Rubel­la çok önem­li bir enfek­si­yon. Gebe­lik sıra­sın­da geçi­ri­lir­se kon­je­ni­tal rubel­la ölü doğu­ma ya da çok cid­di sekel­li doğu­ma sebep ola­bi­li­yor. Dola­yı­sıy­la hami­le kadın­lar­da test­le­rin tutar­sız sonuç­lar ver­me­si büyük bir prob­lem ola­rak kar­şı­mı­za çıkıyor.

CMV AVİ­D­İTE TEST­LE­Rİ ÇOK ÖNEMLİ
Sifi­lis tanı­sı üze­rin­de durul­du. Kla­sik yak­la­şım­da nont­re­po­ne­mal dedi­ği­miz test­ler önce, tre­po­ne­mal test­ler ise son­ra yapı­lı­yor. Şim­di bazı grup­la­rın tre­po­ne­mal test­le­ri önce yap­tı­ğı, nont­re­po­ne­mal test­le­ri son­ra yap­tı­ğı anla­tıl­dı ancak konuş­ma­cı­nın ken­di­si kla­sik yak­la­şı­ma devam edil­me­si gere­kit­ği­ni söyledi.
CMV enfek­si­yo­nuy­la ilgi­li ola­rak, tüm gebe­ler taran­sın mı yok­sa taran­ma­sın mı tar­tış­ma­sı var­dı. Gebe­le­rin çoğu asemp­to­ma­tik olsa bile bebe­ğe bulaş olu­yor. En sık ola­rak bebek­ler­de sağır­lık­la sonuç­la­na­bi­li­yor, bazen de men­tal retar­das­yon yapa­bi­li­yor. Tara­ma konu­sun­da bir kon­sen­sus yok ama rsik­li bebek­le­rin hep­si­nin taran­ma­sı öne­ri­li­yor. Pri­mer enfek­si­yon duru­mun­da yüz­de 40 ila 45 ora­nın­da bebek etki­le­ni­yor. Eğer CMV­’­de hem IgG hem IgM pozi­tif­se bu aca­ba ilk defa geçi­ri­len enfek­si­yon mu, yok­sa daha önce geçi­ril­miş enfek­si­yon mu bunu ayırt etmek için CMV Avi­di­te test­le­ri çok önem­li. Anne kar­nın­da­ki bebek­ten, yani amni­yon sıvı­sı ndan CMV PCR çalı­şıl­sın mı çalı­şıl­ma­sın mı gün­de­me gel­di. Bunun da şöy­le bir deza­van­taj­la­rı­nı­nın oldu­ğu­nun altı çizil­di: Enfek­te olan bebek­le­rin tümün­de has­ta­lık mey­da­na gel­mi­yor ya da enfek­te olsa bile gayet sağ­lık­lı bebek­ler dün­ya­ya gele­bi­li­yor. Yani amni­yon sıvı­sın­da  CMV pozi­tif­li­ği gebe­li­ği son­lan­dır­mak için yeter­li bir done değil. Örne­ğin Fran­sa­’­da ult­ra­so­nog­ra­fi ile bir defekt sap­tan­ma­dan gebe­li­ğin son­lan­dı­rıl­ma­sı kanun­la yasaklanmış.

HEPA­TİT C NASIL TARANMALI?
Hepa­tit­ler­le ilgi­li bir otu­rum oldu. Özel­lik­le Hepa­tit C viri­sü öne çık­tı. HCV tüm top­lum­da taran­ma­lı mı taran­ma­ma­lı mı tar­tış­ma­sı yapıl­dı. Yapı­lan hesap­la­ma­la­ra göre pre­va­lans 0,84’ün üze­rin­dey­se tara­ma­nın sağ­lık sis­te­mi açı­sın­dan kar­lı oldu­ğu söy­len­di. Genel popü­las­yon­da anti HCV yüz­de 10’un üze­rin­dey­se de tara­ma uygun ola­bi­lir deni­li­yor. Böy­le bir yer var mı dün­ya­da? Sade­ce Mısır ve Moğa­lis­tan. HCV bula­şı­ğı konu­sun­da risk­li grup­lar­da tara­ma yapıl­ma­sı daha uygun bir yak­la­şım deni­yor. En bili­nen grup da int­ra­ve­nöz uyuş­tu­ru kul­la­nan­lar. Yük­sek pre­va­lans­lı böl­ge­ler­de­ki gebe­le­rin taran­ma­sı kar­lı olab­lir den­di. HCV tara­ma­sı için ilk yapı­lan  anti-HCV anti­kor tes­ti pozi­tif­se az 15 inter­nas­yo­nal üni­te  duyar­lı­lı­ğa sahip RNA tes­ti ile devam edil­me­si gerek­ti­ği vur­gu­lan­dı.  Yal­nız immün sis­te­mi bas­kı­lan­mış has­ta­lar­da ilk test ola­rak RNA ilk test ola­rak mut­la­ka bakıl­ma­lı. Çün­kü anti-HCV anti­kor­la­rı­nın sap­tan­ma­sı geci­ke­bi­lir dendi.

KOM­BO TEDA­Vİ ŞART
HCV teda­vi­si ile ilgi­li yeni algo­rit­ma­lar orta­ya çıkı­yor. Özel­lik­le direct-acting agents denen HCV­’­ye doğ­ru­dan etki eden anti­vi­ral­le­rin kul­la­nı­mı söz konu­su. Eski­den sade­ce İnt­erf­er­on kul­la­nı­yor­du. İnt­erf­er­on hala kul­la­nı­yor, bunun yanın­da Riba­vi­rin, bunun yanın­da bir de pro­te­az inhi­bi­tö­rü ola­bi­lir, poli­me­raz inhi­bi­tö­rü ola­bi­lir, assembly inhi­bi­tö­rü ola­bi­lir den­di. Kom­bo teda­vi­le­rin şart oldu­ğu söy­len­di. Eğer siroz geliş­miş­se İnt­erf­er­on­’­un teda­vi­de yeri­nin sınır­lı oldu­ğu üze­rind edu­rul­du. Direnç­li bir has­tay­la kar­şı­la­şıl­dı­ğın­da virüs için mut­la­ka dizi ana­li­zi, sekans ana­li­zi yapıl­ma­sı gerek­ti­ği ve mutas­yon­la­rın sap­tan­ma­sı­nın uygun bir yak­la­şım ola­ca­ğı ifa­de edildi.

RİSK HESAP­LA­RI WEB’TE
Hepa­tit B’de deni­yor ki, çoğu has­ta sap­ta­na­mı­yor. Bunun en büyük sebe­bi, ABD­’­den de örnek vere­rek sağ­lık sigor­ta­la­rı­nın kap­sam­lı olma­ma­sı. Sap­tan­sa bile kabul edil­miş pro­to­kol­le­re uygun teda­vi yapı­la­mı­yor. Dok­tor­la­rın da bu konu­yu yete­rin­ce önem­se­me­dik­le­ri söy­le­ni­yor. Teda­vi­ye baş­la­nan­lar­da da teda­vi­nin erken bıra­kıl­ma­sı soru­nu var. Eğer Hepa­tit B’de İnt­erf­er­on kul­la­nı­la­cak­sa, Hepa­tit B geno­tip­le­me­si yapıl­ma­sı gerek­ti­ği söy­len­di. Çün­kü her geno­tip­te aynı etki­yi gös­ter­mi­yor. ABD­’­de Hepa­tit B’de İnt­erf­er­on kul­la­nım­da değilmiş.
Has­ta­nın prog­no­zu üze­ri­ne risk hesap­la­ma prog­ra­mı­la­rı yapıl­mış. Bun­lar web­’­ten bulu­na­bi­lir ve has­ta siro­za mı gidecek, kan­ser oluş­ma ris­ki nedir, her sene risk ne kadar artı­yor örnek alı­na­bi­lir. Kan­ti­ta­tif HBS anti­je­ni­nin mi, virü­sün DNA sap­tan­ma­sı­nın mı daha üstün oldu­ğu sorul­du. İkis­in­in de prog­nos­tik değe­ri­ni­ni oldu­ğu, dola­yı­sıy­la iki­si­nin de yapıl­ma­sı gerek­ti­ği söylendi.
ahmet pınar3

ABD­’­DE HIV­’­Lİ­L­ER­İN YÜZ­DE 25’İ TEDA­Vİ OLUYOR
HIV­’­de sub­tip­le­rin teda­vi yanı­tın­da bir fark­lı­lık yara­tıp yarat­ma­dı­ğı konu­su­nun karı­şık oldu­ğu, bu konu­da bil­gi biri­ki­mi olma­dı­ğı, dola­yı­sıy­la bunun­la ilgi­li çalış­ma­la­rın yapıl­ma­sı gerek­ti­ği söy­le­ni­yor. Yeni yak­la­şım şu deni­yor: Her­ke­si test et ve teda­vi et. Bu neden­le HIV teda­vi­si­nin yay­gın­laş­tı­rıl­ma­sı ve her­ke­se ulaş­tı­rıl­ma­sı gere­ki­yor. Ame­ri­ka­’­da HIV­’­li­le­rin sade­ce yüz­de 33’ü teda­vi olu­yor­muş ve yüz­de 25’inde virüs sade­ce virüs yükü. Yani has­ta­la­rın sade­ce 4’te biri­ne teda­vi uygu­la­na­bi­li­yor. Afri­ka­’­da durum daha iyi, çün­kü ora­da çok has­ta oldu­ğu ve Dün­ya Sağ­lık Örgü­tü vs. çok üze­rin­de dur­du­ğu için durum biraz daha iyi; yüz­de 28 civarındaymış.
HIV­’­de yüz­de 40 yeni bula­şım, akut has­ta­lık sıra­sın­da, yani biri­ne HIV bulaş­tık­tan son­ra­ki peri­yot­ta­ki akut has­ta­lık döne­min­de ger­çek­le­şi­yor. Bu sıra­da nor­mal sero­le­jik test­ler­de nega­tif bulu­yor­su­nuz. Bulaş da bu yüz­den çok olu­yor. PCR tes­ti ile biraz daha erken­den sap­ta­na­bi­li­yor. Bu akut dönem­de sap­ta­ma yapı­lır da erken dönem­de anti­ret­ro­vi­ral teda­vi­ye baş­la­nır­sa başa­rı şan­sı­nın çok yük­sek oldu­ğu söy­le­ni­yor. Teda­vi­de de amaç virü­sün dola­şım­da 50 kop­ya­nın altın­da kala­bil­me­si. HIV 2’nin rutin tanı­sı için çok yay­gın kit­ler olma­dı­ğı, daha çok Afri­ka­’­da görül­dü­ğü ve çok daha zor bulaş­tı­ğı için bura­lar­da pek üze­rin­de durul­ma­dı­ğı konuşuldu.

TRANSP­LAN­TAS­YON­LA TEMİZLENİYOR
HIV teda­vi­sin­de has­ta­yı daha uyum­lu hale getir­mek için tüm ilaç­la­rın tek tab­let hali­ne geti­ril­me­si yönün­de yak­la­şım­lar var. Bunun teda­vi başa­rı­sı­nı artı­rı­yor. HIV­’­den has­ta­yı tama­men iyi­leş­ti­re­bi­lir miyiz yönün­de­ki çalışm­lar hak­kın­da bil­gi veril­di. En büyük deza­van­taj uzun ömür­lü hafı­za­yı tutan T len­fo­sit­le­ri enfek­te etme­si. Bunu yok etmek çok zor. Üç çeşit kür var deni­yor. Biri ste­ri­li­ze edecek, yani vücut­ta virüs­ten eser kla­ma­ya­cak kür. İkinc­isi fonk­si­yo­nel kür; yani virü­sü tama­men yok etme­sek de çok çok aza indi­rip teda­vi­yi kes­sek bile artış olma­dan virüs­süz şekil­de devam edil­me­si. Bir de remis­si­on dedik­le­ri, anti­ret­ro­vi­ral teda­vi veril­di­ği süre­ce bas­kı altın­da, kesil­di­ğin­de yeni­den yük­se­len bir remis­yon şek­lin­de­ki kür var. Amaç stre­ri­li­zing  cure yapa­bil­mek. Hema­to­po­etik hüc­re transp­las­yo­nu ile has­ta­la­ra bu t len­fo­sit­le­ri yeri­ne baş­ka hüc­re­ler veri­li­yor. Bu yön­tem tek başı­na yet­mi­yor. Allo­je­nik transp­lan­tas­yo­nu ile graft ver­sus host reak­si­yo­nu geliş­ti­re­rek enfek­te hüc­re­le­rin yok edil­me­si yak­la­şı­mı var. Tama­men orta­dan kal­dı­ra­mı­yor ama ilki­ne göre daha iyi. Bil­di­ği­niz gibi dün­ya­da küçük bir popü­las­yon­da mutas­yon var ve bun­la­ra virüs bula­şa­mı­yor. Daha çok Kaf­kas böl­ge­sin­de bu insanlar.

Ebola-story
BER­LİN HASTASI”NDA VİR­ÜS KALMADI
Virü­sün ana co-recep­to­r­’­le­rin­den biri olan CCR5’in mutas­yo­nu yön­te­miy­le ilgi­li çalış­ma­lar yapıl­mış ama veri­ler yeter­siz deni­yor şu an için. CCR5’te hedef­len­miş mutas­yon oluş­tur­ma çalış­tı­rıl­ma­sı var den­di. Bunu endo­nük­le­az hüc­re­le­ri ile yapı­yor­lar. Has­ta­dan bu hüc­re­le­ri alıp mutas­yon oluş­tur­duk­tan son­ra geri veril­me­si şek­lin­de yak­la­şım­lar var. Fakat bu durum­da da diğer co-recep­tor olan CXR4 dev­re­ye gire­bi­li­yor ve HIV tek­rar hüc­re içi­ne gir­me­ye baş­la­ya­bi­lir. Shock and kill ya da kick and kill dedik­le­ri bir yön­tem var. Virü­sü akti­ve edip rezer­vu­ar hüc­re­ler­de­ki virüs çoğal­ma­ya baş­la­yın­ca çoğal­dı­ğı hüc­re­le­ri öldü­rüp immün sis­te­mi uyar­dı­ğı için aca­ba bu şekil­de yok edi­le­bi­lir mi? Uyu­yan virüs bırak­ma­yıp immün sis­te­min onla­rı öldür­me­si­ni sağ­la­mak gibi bir yön­tem denen­miş. His­ton dease­ti­laz ve pro­te­in kinaz C inhi­bi­tör­le­ri kul­la­nıl­mış, ancak başa­rı­lı sonuç­lar alı­na­ma­mış. Bir baş­ka yak­la­şım da enfek­te hüc­re­le­rin doğ­ru­dan öldü­rül­me­si. Bunun için kire­mik anti­jen resep­tör T hüc­re­le­ri ya da anti­kor kon­ju­ge tok­sin­ler, ADCC ara­cı­lı anti­kor­lar, vek­tör­le­rin taşı­dı­ğı anti­kor­lar ve oro­no­pin adlı bir mad­dey­le ilgi­li çalışm­lar var­mış. Bun­lar­da henüz bir şey yok. Oto­log transp­lan­tas­yo­nu ola­bi­lir diyor­lar. Bu yak­la­şım­la­rın kul­la­nıl­dı­ğı bir has­ta var, Ber­lin Has­ta­sı” diyor­lar, şu anda kür­de ve tes­pit edi­le­bi­lir bir virü­sü yok.
Başa­rı­lı olmuş yani?

AŞI DAHA MANTIKLI
Tar­tış­ma­lar­da şun­lar söy­len­di: Bun­lar çok uç yak­la­şım­lar­dır, aşı yapıl­ma­sı daha man­tık­lı­dır. Aşı konu­sun­da 20 yıl­dır çalı­şı­lı­yor ama piya­sa­ya çık­ma­sı ne kadar zaman alır bel­li değil. Dola­yı­sıy­la seçil­miş has­ta­lar­da bu teda­vi­ler kul­la­nı­la­bi­lir ama Afri­ka­’­da bu teda­vi­yi nasıl yapa­cak­sı­nız? Çok sofis­ti­ke yön­tem­ler. Bu çalış­ma­lar dün­ya­dan virü­sü era­di­ke etmek için değil de şans­lı bir has­ta gru­bu için yapı­la­cak işlemler.

EBO­LA­DA MUTAS­YON KORKUSU
Ebo­la Afri­ka­’­da 3 ülke­de kasıp kavu­ru­yor. Yüz­de 50 ora­nın­da bir mor­ta­li­te hızı var. İki kişi­den biri ölü­yor. Şu anda yapı­la­bi­len tek şeyin des­tek­le­me teda­vi­si oldu­ğu, bunun için her­han­gi bir spe­si­fik ilaç bulun­ma­dı­ğı anla­tıl­dı. Duy­du­ğu­muz ilaç­lar deney­sel. Bu ilaç­la­rın kul­la­nı­mı ne kadar etik­tir ve önce­lik­le kim­le­re kul­la­nıl­ma­lı­dır şek­lin­de bir tar­tış­ma da yapıl­dı. Deni­yor ki, yüz­de 50 mor­ta­li­te var­sa deney­sel ilaç­lar kul­la­nı­la­bi­lir, ama önce sağ­lık çalı­şan­la­rı üze­rin­de kul­la­nıl­sın. Afri­ka­’­da çok sayı­da sağ­lık çalı­şa­nı öldü bu yüz­den. Ebo­la Nere­ye gider? İnfl­ue­nza gibi bir mutas­yon geçi­re­bi­lir ve daha yay­gın hale gele­bi­lir. Ya da bulaş­ma­sı daha kolay hale gele­bi­lir. Mutas­yon oldu­ğu zaman çün­kü ne yöne gide­ce­ği­ni tah­min ede­mi­yor­sun. Dola­yı­sıy­la kötü de ola­bi­lir iyi de ola­bi­lir. Bu pek dil­len­di­ril­mi­yor,” den­di, ama en büyük kor­ku hava yoluy­la bula­şa­cak şekil­de mutas­yo­na uğra­ma­sı.” Dün­ya küre­sel bir köy, böy­le olur­sa bir pan­de­mi çıkar deniyor.

İlgili Haberler

Leave a Comment