Sağlık verileri ve hukukun çizdiği sınır

MAYIS 2015 Bili­şim tek­no­lo­ji­si­nin geliş­me­si ile diji­tal orta­ma akta­rı­lan hesap numa­ra­la­rı, elekt­ro­nik pos­ta adre­si­nin şif­re­si, vatan­daş­lık numa­ra­sı, sağ­lık kayıt­la­rı gibi bil­gi­le­re ilgi­siz kişi­le­rin eriş­me­si, bun­la­rı kul­lan­ma­sı veya yay­ma­sı sonu­cu kar­şı­la­şı­lan hukuk­sal sorun­lar neler­dir? Kişi­sel veri­ler han­gi ulu­sal ve ulus­la­ra­ra­sı düzen­le­me­ler ile koru­ma altı­na alın­mış­tır?  Belir­li veya kim­li­ği­mi­zi belir­le­ye­bi­lir bütün bil­gi­ler, kişi­sel veri­le­ri­mi­zi oluş­tur­mak­ta­dır. Bu kap­sam­da genel­de; fizik­sel, psi­ko­lo­jik, kül­tü­rel ve sos­yal kim­li­ği­miz, özel­de; sağ­lık, gene­tik, etnik, aile­vi, siya­si, dini bil­gi­ler, isim, tele­fon numa­ra­sı, sos­yal güven­lik numa­ra­sı, pasa­port numa­ra­sı, resim, ses, par­mak izle­ri, yaş, mes­lek, mede­ni durum, adres bil­gi­le­ri gibi bilgiler…

Daha Fazla

Engelli doğan çocuğa karşı hekimin hukuki sorumluluğu

NİS­AN 2015 Kişi­lik, çocu­ğun sağ ola­rak tama­mıy­la doğ­du­ğu anda baş­lar”. Kaza­nı­lan kişi­lik, ana rah­mi­ne düş­tü­ğü ana kadar geç­mi­şe etki­li hüküm doğur­mak­ta­dır (Mede­ni Kanun m. 28). Yasa­da­ki bu hüküm çocu­ğun mal­var­lı­ğı hak­la­rı açı­sın­dan önem arz etmek­te­dir. Örne­ğin miras huku­ku açı­sın­dan, miras­çı ola­bi­lir; borç­lar huku­ku anla­mın­da des­tek­ten yok­sun kal­ma taz­mi­nat ala­cak­lı­sı ola­bi­lir. Ancak konu tıp huku­ku açı­sın­dan ceni­nin vücut bütün­lü­ğü­nün ihlal edil­me­si halin­de kim­ler, han­gi sebep­ler­le sorum­lu tutu­la­bi­lir çer­çe­ve­sin­de tar­tı­şıl­ma­lı­dır. Ceni­nin vücut bütün­lü­ğü­nün ihla­li; anne­ye şid­det uygu­lan­ma­sı, tra­fik veya her­han­gi baş­ka bir kaza sebe­biy­le ger­çek­le­şe­bi­le­ce­ği gibi heki­min kusu­ru sebe­biy­le engel­li doğ­ma­sı ile de…

Daha Fazla

Hasta tüketici” sıfatını taşıyabilir mi?

MART 2015 Borç iliş­ki­si­nin söz­leş­me, hak­sız fiile, sebep­siz zen­gin­leş­me, veka­let­siz iş gör­me gibi çeşit­li huku­ki daya­nak­la­rı var­dır. Ancak ​“has­ta bir tüke­ti­ci midir?” soru­su, söz­leş­me iliş­ki­si üze­rin­de durul­ma­sı­nı gerek­tir­mek­te­dir. Çün­kü 28 Mayıs 2014 tari­hin­de yürür­lü­ğe giren 6502 sayı­lı Tüke­ti­ci­nin Korun­ma­sı Hak­kın­da Kanun (TKHK)’un teme­li söz­leş­me iliş­ki­si­ne daya­nır. Taraf­lar ara­sın­da söz­leş­me­sel bir iliş­ki yok­sa, TKHK’nun uygu­lan­ma­sın­dan, yani bir tüke­ti­ci işle­min­den bah­se­di­le­mez. Konu­muz iti­ba­riy­le önce­lik­le has­ta ve hekim ara­sın­da nasıl bir huku­ki iliş­ki­nin bulun­du­ğu açık­lı­ğa kavuş­tu­rul­ma­lı­dır. Has­ta ve hekim ara­sın­da çok fark­lı huku­ki iliş­ki­ler ola­bi­lir. Bu iliş­ki; söz­leş­me­ye, hak­sız fiile, veka­let­siz iş görmeye…

Daha Fazla

Sağlıkta yeni dönem: Sağlık Turizmi

ŞUBAT 2015 İkam­et edi­len ülke­den baş­ka bir ülke­ye her­han­gi bir sebep­le sağ­lık hiz­me­ti (örne­ğin tanı, teda­vi, bakım) almak ama­cıy­la yapı­lan plan­lı seya­hat ola­rak tanım­la­ya­bi­le­ce­ği­miz sağ­lık turiz­mi, özel­lik­le son aylar­da Türkiye’de popü­ler bir sek­tör ola­rak dik­kat çek­mek­te­dir. Bir­leş­miş Mil­let­ler Dün­ya Turizm Örgütü’ne (UNW­TO) göre, 2017 yılı­na kadar sade­ce Ame­ri­ka Bir­le­şik Devletleri’nde (ABD) 23 mil­yon potan­si­yel has­ta­nın 79.5 mil­yar ABD Dolar­lık bir har­ca­ma yapa­rak deni­za­şı­rı ülke­le­re gide­ce­ği hesap­lan­mış­tır. Medi­kal turiz­mi, ter­mal ve SPA turiz­mi, ile­ri yaş turiz­mi ve engel­li turiz­mi alan­la­rı­nı da kap­sa­yan dün­ya­da­ki sağ­lık turiz­mi potan­si­ye­li içe­ri­sin­de Tür­ki­ye, 20122013 yıl­la­rı arasında…

Daha Fazla

Genetik analizin hukuki sakıncaları nelerdir?

OCAK 2015 Can­lı­la­rın gene­tik özel­lik­le­ri­nin orta­ya çıka­rıl­ma­sı işle­mi ola­rak tanım­la­na­bi­lecek olan gen ana­li­zi, has­ta­lık ris­ki­nin tah­mi­ni, taşı­yı­cı­la­rın tanım­lan­ma­sı, has­ta­lık teş­hi­si ve teda­vi şan­sı­nın belir­len­me­si ama­cıy­la Türkiye’de de uygu­la­nan bir yön­tem­dir. Bu yön­te­me baba­lı­ğın tes­pi­ti, istis­nai durum­lar­da cin­si­yet ter­ci­hi, hat­ta ata­la­rın kim oldu­ğu­na duyu­lan merak için de baş­vu­ru­la­bi­lin­mek­te­dir.  Sade­ce kişi­nin ken­di­si hak­kın­da değil akra­ba­sı, ırkı hat­ta insan­lık hak­kın­da veri kay­na­ğı ola­bi­lecek gen ana­liz sonuç­la­rı, maale­sef eko­no­mik kazanç kay­na­ğı ola­bi­lir; bazı dev­let­ler, işve­ren­ler veya sigor­ta şir­ket­le­ri tara­fın­dan ama­cı­na aykı­rı ola­rak kul­la­nı­la­bi­lir.  İşte, insan denen meç­hu­lün sır­la­rı­na bir kapı ara­la­yan gene­tik prog­ram üzerindeki…

Daha Fazla

Tele-tıp uygulamalarından doğan hukuki sorumluluk

ARA­LIK 2014 Tele­com­mu­ni­ca­ti­on ve medi­cal terim­le­rin bir­leş­ti­ril­me­siy­le türe­ti­len bir kav­ram olan tele-tıp (tele­me­di­cal), uzak mer­kez­ler ara­sın­da bil­gi ve ile­ti­şim tek­no­lo­ji­le­ri­ni kul­la­na­rak tanı, teda­vi, takip, değer­len­dir­me amaç­la­rıy­la fiz­yo­lo­jik işa­ret­le­rin gön­de­ril­me­si, depo­lan­ma­sı ve sağ­lık hiz­met­le­ri­nin sunu­mu ola­rak tanım­lan­mak­ta­dır. Tele-tıp ile­ti­şi­mi ülke ile sınır­lı değil­dir. Tele-tıb­­­bın çeşit­le­ri sayı­sal ola­rak tek­no­lo­jik geliş­me­ler­le para­lel ola­rak art­mak­ta­dır. Tele-tıp uygu­la­ma­la­rı ara­sın­da örne­ğin; tele-moni­­­to­­­ring, tele-kon­­­sü­l­­­ta­s­­­yon, tele-kon­­­sil, tele-uzma­n­­­lık, tele-cer­­­ra­­­hi, tele-asi­s­­­tans, tele-rad­­­yo­­­lo­­­ji, tele-pato­­­lo­­­ji, tele-kar­­­di­­­yo­­­lo­­­ji sayı­la­bi­lir. Buna kar­şı­lık, sağ­lık bil­gi­len­dir­me por­tal­le­ri, elekt­ro­nik has­ta veri sis­te­mi, elekt­ro­nik has­ta sevk veya e‑ilaç, tele-tıp uygu­la­ma­la­rı ola­rak kabul edil­me­mek­te­dir.  Tele-tıb­­­bın bir çok avan­taj­la­rı bulun­mak­ta­dır: kır­sal bölgelere…

Daha Fazla

Hukuki bakış açısıyla yabancı hekimler

KASIM 2014 Türk huku­kun­da kamu hak­la­rı içe­ri­sin­de yer alan çalış­ma hak­kı, temel yasa­mız olan Tür­ki­ye Cum­hu­ri­ye­ti Anayasası’nın 48. ve 49. mad­de­le­rin­de, vata­n­­­daş-yaba­n­­­cı ayrı­mı yapıl­mak­sı­zın tanın­mış­tır. Ancak bu hak yaban­cı­lar bakı­mın­dan mil­let­le­ra­ra­sı huku­ka uygun ola­rak ancak kanun­la sınır­la­na­bi­lir (AY m. 16). Yaban­cı­la­rın çalış­ma hak­kı­nın sınır­lan­dı­rıl­ma­sı­na iliş­kin genel bir düzen­le­me bulun­ma­mak­ta­dır. Bu konu­da mün­fe­rit kanun­la­ra bakıl­ma­lı­dır. Bu bağ­lam­da, hekim­lik, hem­şi­re­lik, ebe­lik, ​“Taba­bet ve Şuaba­tı San’atlarının Tar­zı İcr­as­ına Dair Kanun”, ​“Hem­şi­re­lik Kanu­nu” gibi kanun­lar­la Türk vatan­daş­la­rı­na has­re­dil­miş mes­lek­ler ola­rak kabul edil­mek­tey­di. Yaban­cı hekim, hem­şi­re ve ebe­le­rin çalış­ma hak­kı­nı engel­le­yen kanun hüküm­le­ri, 2011 tarihli…

Daha Fazla

Taşıyıcı annelik ve hukuk

EKİM 2014 Taşı­yı­cı anne­lik, infer­ti­li­te veya ute­rus sağ­lık soru­nu sebe­biy­le doğal yol­lar­la çocuk sahi­bi ola­ma­yan kadın­la­rın; ken­di­si­nin, taşı­yı­cı veya üçün­cü bir kadı­nın game­ti kul­la­nı­la­rak geliş­ti­ri­len emb­ri­yo­la­rı taşı­yan, doğu­mu ger­çek­leş­ti­ren ve doğum­dan son­ra da istem sahi­bi kadı­na veya çif­te çocu­ğu tes­lim eden bir anne­lik mode­li­dir. Üre­me­ye yar­dım­cı teda­vi tek­nik­le­rin­den biri ola­rak sınıf­lan­dı­rı­lan bu işlem Türk huku­kun­da ​“açık­ça” yasak­lan­mış­tır (Üre­me­ye Yar­dım­cı Teda­vi Uygu­la­ma­la­rı ve Üre­me­ye Yar­dım­cı Teda­vi Mer­kez­le­ri Yönet­me­li­ği, m. 18 V). Yönet­me­li­ğe aykı­rı ola­rak, ülke içi veya ülke dışın­da bu yön­tem­le çocuk sahi­bi olan çift­ler ve buna ara­cı­lık eden­ler hak­kın­da bir…

Daha Fazla

Sağlık personelinin cezai sorumluluğu

EYLÜL 2014 Yaşa­ma hak­kı ve vücut doku­nul­maz­lı­ğı, Avru­pa İns­an Hak­la­rı Söz­leş­me­si, Biyo­tıp Söz­leş­me­si gibi ulus­la­ra­ra­sı söz­leş­me­ler baş­ta olmak üze­re, ulu­sal düzey­de Ana­ya­sa, Mede­ni Kanun, Ceza Kanu­nu ve etik, tıp bili­mi kural­la­rı ile koru­ma altı­na alın­mış­tır. Bu kural­la­ra aykı­rı ola­rak tıb­bi müda­ha­le­de bulu­nan sağ­lık per­so­ne­li, vücut doku­nul­maz­lı­ğı­nı ihlal ve yara­la­ma fiili­ni oluş­tu­rur­lar ve aleyh­le­ri­ne hem ceza dava­sı hem de mede­ni hukuk (taz­mi­nat) dava­sı açı­lır.  Sağ­lık per­so­ne­li­nin cezai sorum­lu­lu­ğu­na gidi­le­bil­me­si için aşa­ğı­da­ki suçun unsur­la­rı­nın bir ara­da bulun­ma­sı gerek­mek­te­dir. • Suçun kanu­ni­lik unsu­ru: fiil, kanun­da suç ola­rak gös­te­ril­me­li­dir. • Suçun mad­di unsu­ru: sağlık…

Daha Fazla

İdarenin sağlık hizmetlerinden kaynaklanan sorumluluğu

AĞUS­TOS 2014 Has­ta­nın sağ­lık hiz­me­ti­ni nere­de veya kim­den aldı­ğı huku­ki açı­dan önem­li­dir. Has­ta; sağ­lık hiz­me­ti­ni doğ­ru­dan doğ­ru­ya bir hekim­den alı­yor­sa, has­ta ile hekim ara­sın­da teda­vi söz­leş­me­si, özel sağ­lık kuru­lu­şun­dan alı­yor­sa, has­ta ile has­ta­ne ara­sın­da has­ta­ne­ye kabul söz­leş­me­si kuru­lur.  Hekim veya özel sağ­lık kuru­lu­şu­nun, has­ta­ya kar­şı, Türk Mede­ni Kanun’un ilgi­li hüküm­le­ri­ne göre akdi sorum­lu­lu­ğu bulun­du­ğu gibi hak­sız fiil sorum­lu­lu­ğu da bulun­mak­ta­dır.  Buna kar­şı­lık has­ta, sağ­lık hiz­me­ti­ni kamu (dev­let veya üni­ver­si­te) has­ta­ne­le­rin­den alı­yor­sa, has­ta ile kamu has­ta­ne­si ara­sın­da özel hukuk söz­leş­me­si kurul­muş olmaz. Diğer bir ifa­dey­le; kamu has­ta­ne­si­nin has­ta­ya kar­şı borç­lar huku­ku anlamında…

Daha Fazla