Bipoları teşhiste çok geç kalıyoruz

Prof. Dr. Ser­min Kesebir

Psi­ki­yat­rik has­ta­lık­la­rın bir­ço­ğu ergen­lik döne­min­de orta­ya çıkı­yor. Ancak bun­lar­dan biri olan ve manik dep­re­sif ola­rak da tanım­la­nan bipo­lar bozuk­luk, çoğu zaman ergen­lik döne­mi dep­res­yo­nuy­la karış­tı­rı­lı­yor. Uzman­lar, bu neden­le has­ta­lı­ğın 20’li yaş­lar­da anla­şıl­dı­ğı­nı belir­ti­yor. Bipo­lar bozuk­luk, risk­li dav­ra­nış­lar nede­niy­le iliş­ki­le­re ve kari­ye­re zarar veren, teda­vi edil­me­di­ği zaman ise inti­ha­ra kadar gide­bi­len cid­di bir ruh sal has­ta­lık. Üskü­dar Üni­ver­si­te­si NPİ­ST­ANB­UL Has­ta­ne­si Psi­ki­yat­ri Uzma­nı Prof. Dr. Ser­min Kese­bir, mani­den dep­res­yo­na kadar uza­nan ruh halin­de­ki aşı­rı deği­şik­lik­ler ola­rak da tanım­la­nan has­ta­lı­ğın ergen­lik­te oluş­tu­ğu­na dik­kat çeki­yor. Ancak has­ta­lı­ğın dep­res­yon­la baş­la­ma­sı duru­mun­da, manik dönem orta­ya çıka­na kadar bunun bipo­lar bozuk­luk oldu­ğu­nun anla­şıl­ma­dı­ğı­nı vur­gu­la­yan Kese­bir, Bu da has­ta­lı­ğın tanın­ma­sı­nı 20’li yaş­la­ra kadar uza­tı­yor. Türkiye’de yapı­lan araş­tır­ma­lar­da has­ta­lı­ğın baş­lan­gıç yaşı da 2526 ola­rak sap­ta­nı­yor” dedi.

TANIM DEĞİ­ŞTİ, 7 KİŞ­İD­EN BİRİ BİP­OL­AR OLDU

Prof. Dr. Ser­min Kese­bir, psi­ki­yat­rik has­ta­lık­lar için­de gene­tik yükün en faz­la oldu­ğu bipo­la­rın ebe­veyn­ler­den birin­de olma­sı halin­de çocuk­ta görül­me ora­nı­nın %10 oldu­ğu­nu da söy­lü­yor. Top­lum­da bipo­la­rın manik dep­re­sif ola­rak kla­sik tanım­la­ma­sı­na uyan has­ta­la­rın ora­nı­nın %1 oldu­ğu­nu kay­de­den Prof. Dr. Ser­min Kese­bir, has­ta­lık tanı­mı­nın son 10 yıl­da geniş­le­me­siy­le bir­lik­te bu ora­nın %14’e yük­sel­di­ği­ni belirt­ti. Kese­bir, şun­la­rı kay­det­ti: Bipo­lar­da bir uçta en ağır manik-dep­re­sif bozuk­luk var­ken, diğer uçta manik yeri­ne hipo­ma­ni dedi­ği­miz daha zayıf ya da dep­res­yon ölçüt­le­ri­nin de kar­şı­lan­ma­dı­ğı sik­lo­ti­pik bozuk­luk­lar da bu has­ta­lık için­de düşü­nül­me­ye başlandı.

FİZ­İK­SEL HAS­TA­LIK­LAR ATAK­LA­RI ARTIRIYOR

Duy­gu durum bozuk­lu­ğu olan bipo­lar­da has­ta­la­rın duy­gu­la­rı düzen­le­ye­me­di­ği­ni ve bu neden­le şid­de­ti­ni ve hızı­nı belir­le­ye­me­di­ği­ni akta­ran Prof. Dr. Kese­bir, stres ve mev­sim­sel özel­lik­le­rin etki­si­ni ise şöy­le anlat­tı: Stres, bipo­lar bozuk­lu­ğun atak­la­rı­nı baş­lat­ma­da etki­li bir fak­tör. İlk atak­lar­da daha etki­li. Ancak has­ta­lı­ğın iler­le­yen yıl­la­rın­da stre­sin atak­la­rı çıka­rı­cı etki­si aza­lı­yor. Mev­sim­sel­lik ise bipo­lar bozuk­luk için önem­li bir gidiş belir­le­yi­ci. Has­ta­la­rın %10 ila 30’unda mev­sim­sel özel­lik görü­lü­yor ancak has­ta­la­rın tama­mın­da bu durum söz konu­su değil.” Bu has­ta­lık­ta atak­la­rın 2 yıl­da bir yine­le­di­ği­ne de işa­ret eden Kese­bir, buna­ma, diya­bet, yük­sek tan­si­yon, tro­id, diya­bet gibi has­ta­lık­la­rın da eşlik etme­si halin­de atak­la­rın sık­lı­ğı­nın da arta­ca­ğı­nı kaydediyor.

YARA­TI­CI­LIK ZAMAN­LA AZALIYOR

Bipo­lar bozuk­lu­ğun top­lum­da sanat­çı has­ta­lı­ğı ola­rak görül­me­si­ne de deği­nen Kese­bir, bu konu ile ilgi­li ise şun­la­rı söy­lü­yor: Duy­gu­nun şid­de­ti faz­lay­sa bir takım yara­tı­cı süreç­le­ri uya­ra­ca­ğı­nı söy­le­ye­bi­li­riz. Bir­çok res­sam ve yaza­rın da en önem­li eser­le­ri­ni has­ta­lı­ğın ilk evre­le­rin­de dep­res­sif dönem­de yap­tık­la­rı­nı görü­yo­ruz. Ancak has­ta­lık iler­le­dik­çe yara­tı­cı­lık azalıyor.”

İlgili Haberler

Leave a Comment