ALS hastalarına nefes aldıran yöntem

tunc-11

[one_half]Amyotrofik late­ral skle­roz (ALS) ve omu­ri­lik yara­lan­ma­sı has­ta­la­rın­da solu­nu­mu kolay­laş­tı­ra­rak has­ta­la­rın ömrü­nü uza­tan yeni sis­te­mi Mar­ma­ra Üni­ver­si­te­si Has­ta­ne­si­’n­den Yard. Doç. Dr. Tunç Laçin anlatıyor. 

ALS has­ta­lı­ğın­da solu­num soru­nu nasıl oluşuyor? 

ALS has­ta­lı­ğı git­tik­çe kötü­le­şen bir kas has­ta­lı­ğı. Ya bacak kas­la­rın­da güç­süz­lük­le ya da konuş­ma­da bozul­may­la baş­lı­yor. Aylar içe­ri­sin­de, haf­ta­lar içe­ri­sin­de, bazen de yıl­lar içe­ri­sin­de kas gücün­de­ki azal­ma­ya bağ­lı ola­rak, has­ta önce bir kol­tu­ğa, son­ra da yata­ğa mah­kum olu­yor. Her ALS has­ta­lı­ğı­nın gidi­şa­tı bir­bi­rin­den fark­lı oldu­ğu için öngö­re­mi­yo­ruz. Bura­da­ki temel prob­lem, diyaf­ram da bir solu­num kası oldu­ğu için ALS has­ta­lı­ğın­dan bu kas da etki­le­ni­yor. Has­ta­lar ken­di baş­la­rı­na soluk alıp vere­mez hale geli­yor­lar. Uzun dönem için­de solu­num ciha­zı­na bağ­lan­ma­ya yol açı­yor. Boğaz­dan bir delik açı­lı­yor ve has­ta­lar bir ciha­za bağ­lı ola­rak yaşa­ma­ya baş­lı­yor­lar. [/one_half][one_half_last]Solunum ciha­zı­na bağ­lan­dık­tan has­ta­lar mak­si­mum bir yıl ya da iki yıl için­de kay­be­di­li­yor. Çün­kü solu­num ciha­zı­na bağ­lı ola­rak akci­ğer enfek­si­yon­la­rı geli­şi­yor. Teorik bil­gi, has­ta­nın ALS tanı­sı alma­sın­dan son­ra 3 ila 5 yıl ömrü oldu­ğu yönün­de­dir. Ama bu bakı­ma bağ­lı ola­rak da deği­şi­yor. Aile çok ilgi­liy­se, çok iyi bakı­yor­sa bu 5 yıl olu­yor 10 yıl.

Bu yeni yön­tem nasıl bir çözüm üretiyor? 

2008 yılın­da Ame­ri­ka­’­da FDA alan bir yeni bir sis­tem. Ülke­miz­de yak­la­şık 2,5 yıl önce yer­leş­tir­me­ye baş­la­dık. Biz de 2014 yılı­nın Nisan ayın­dan beri bu sis­te­mi yer­leş­ti­ri­yo­ruz. Bu sis­tem has­ta­la­rın solu­num ciha­zı­na bağ­lan­ma­sı­nı öte­li­yor. Ben bir küçük kapa­lı ame­li­yat­la, 4 küçük kesi­den her bir diyaf­ra­ma iki­şer tane elekt­rot yer­leş­ti­ri­yo­rum. Bir nevi dışa­rı­dan pil uya­rı­sıy­la diyaf­ram kası­nı kası­yo­rum. Kalp pili gibi. Has­ta­nın kas güç­süz­lü­ğün­den dola­yı ala­ma­dı­ğı hava­yı diyaf­ram kası­nı kasa­rak has­ta­ya sağ­lı­yor. [/one_half_last]

als-01

[one_half]Şu ana kadar kaç kişi­ye yap­tı­nız bu ameliyatı?

 7 ALS has­ta­sı­na, bir tane omu­ri­lik yara­lan­ma­sı has­ta­sı­na taktık. 

Bütün ame­li­yat­lar başa­rı­lı oldu mu?

Hep­si başa­rı­lı oldu, hata bir has­ta­nın tra­ke­os­to­mi­si­ni bile çıkart­tık. Güzel soluk alıp ver­me­ye devam etti has­ta. Han­gi has­ta­ya ne kadar fay­da vere­bi­le­ce­ği­ni [/one_half][one_half_last]yüzüne de söy­lü­yo­ruz, has­ta yakın­la­rı­na da söy­lü­yo­ruz. Tak­ma­dı­ğı­mız has­ta da oldu. Sınır­lı fay­da göre­ce­ği­ni düşün­dü­ğü­müz, çok geç gelen bir hastaydı. 

Bu ame­li­yat has­ta­la­rın yaşam süre­si­ni orta­la­ma ne kadar uzatıyor? 

Has­ta­la­rın ömrü­ne ekst­ra­dan 2 yıl daha ekle­ni­yor. Bu bir lite­ra­tür yayı­nı. Has­ta­la­rı­mı­zı takip edi­yo­ruz, bunu göre­ce­ğiz. [/one_half_last]

als-02

[one_half]Hangi aşa­ma­da gel­me­le­ri gere­ki­yor hastaların?

Ne çok erken ne de çok geç. Erken has­ta­nın ihti­ya­cı yok, geç has­ta­da ise diyaf­ram kası çok incel­miş olu­yor. Uya­rı­la­cak kas kal­ma­mış olu­yor. Fit­ness gibi düşü­ne­bi­lir­si­niz. 5 kilo 5 kilo kal­dı­rıp kol kası­nı güç­len­di­ri­yor­su­nuz, biz de diyaf­ra­mı yavaş yavaş çalış­tı­ra­rak solu­num ciha­zı­na gerek kal­ma­dan nesef ala­cak hale geti­ri­yo­ruz. Ama has­ta­lık iler­le­dik­çe kas bir yer­den son­ra uya­rı­ya cevap ver­me­me­ye başlıyor. 

Bu sis­tem baş­ka has­ta­lık­lar­da da kul­la­na­bi­lir mi?

Solu­num güç­lü­ğü çeken bütün has­ta­la­ra yer­leş­ti­ri­le­bi­lir. [/one_half][one_half_last]Ama bugü­ne kadar dün­ya­da yapı­lan tüm yayın­lar, ALS ve omu­ri­lik yara­lan­ma­sı has­ta­la­rı üze­ri­ne. Aslın­da bu gelecek vaat eden bir cihaz. Bunu göreceğiz. 

Bu sis­tem­le ilgi­li yeter­li far­kın­da­lık yara­ta­bil­di­niz mi?

Ben nöro­log­la­rın büyük bir kıs­mıy­la tanış­tı­ğı­mı düşü­nü­yo­rum. Tür­ki­ye­’­de ALS tanı­sı koya­bi­len nöro­log sayı­sı çok az. Bir­çok dok­tor dola­şı­yor has­ta­lar, gerek­siz ame­li­yat­lar geçi­ri­yor­lar. Ben tanı koya­bi­len­le­re ulaş­ma­yı başar­dım. Omu­ri­lik yara­lan­ma­sı olan has­ta­lar­da da eğer diyaf­ram kası­na giden sinir zede­len­me­miş­se ama omu­ri­lik zede­len­me­sin­den dola­yı has­ta yata­lak pozis­yon­day­sa diyaf­ram pili takıp has­ta­yı solu­num ciha­zın­dan ayı­ra­bi­li­yo­ruz. [/one_half_last]

İlgili Haberler

Leave a Comment